Mây và sóng

Ta chẳng muốn làm một mặt trời đỏ
Ôm hết mộng ngày
Ta chẳng muốn làm một ánh trăng bạc
Thâu hết đêm say.
Hiển thị các bài đăng có nhãn Yanni. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Yanni. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 11 tháng 4, 2011

Whose cries are not music

Buổi tối, ngồi trò chuyện với Ngọc Như về Yanni, về nhạc của Yanni và về những ước mơ của tôi. Rồi bật DVD Acropolis của Yanni lên xem (và nghe).

Có lẽ tôi vẫn chưa nhận ra mình yêu nhạc Yanni đến mức như vậy trước khi trải qua buổi tối hôm đó. Hay là càng ngày, phát hiện, tích lũy càng nhiều, tình yêu của tôi lại càng sâu đậm?

Nghe lại cả những bài cũ ơi là cũ, những bài tưởng chừng nghe hoài đến phát chán, Santorini, Keys to Imagination, Within Attraction,... nhưng buổi tối khuya đó, càng nghe, càng thấy ấm lòng hơn, không hẳn là thấy nhiều thứ mới mẻ, mà là thấy nhiều thứ ấm áp. Làm sao diễn tả đây. Có lần tôi từng đọc ở đâu đó câu: Writing about art is like dancing about architecture. Âm nhạc cũng từa tựa như vậy, điện ảnh cũng từa tựa như vậy. Làm sao diễn tả được.

Within Attraction có màn duet violin cực hay. Hiện tôi đã nghe được ba bản, một bản ở Acropolis do Karen Briggs cùng với Shardad Rohani chơi phần song tấu, một bản ở Tử Cấm Thành cũng do Karen Briggs cùng với Armen Anassian và một bản ở Acapulco do Ann Marie Calhoun cùng Samvel Yervinyan chơi. Mỗi bản là một phong cách khác nhau. Karen Briggs và Shardad Rohani làm nên một cảm giác vô cùng hoành tráng bằng những nốt nhanh và gọn. Trong khi đó, Ann Marie Calhoun chơi bên cạnh một Samvel Yervinyan đã quá nổi tiếng với những nốt nhạc thần tốc của The Storm và For All Seasons thì lại tỏ ra khác biệt một trời một vực. Phải nói là trước đó tôi rất thích bản Acropolis nhưng sau khi nghe Ann Marie Calhoun, tôi mới thực sự thấy được nét attraction của bản nhạc. Calhoun làm cho bản nhạc của Yanni trở nên mềm mại, điệu đà và ngọt ngào vô song với những nét uốn lượn và quyến rũ của mình.

Rồi tôi nghe cả bản The End of August ở Acropolis. Thật tình tôi không nhớ được là The End of August có xuất hiện ở Acropolis concert, chính là bài cuối cùng khép lại đêm diễn. Trước giờ tôi vẫn chỉ nghe The End of August từ bản CD. Được nghe Yanni chơi live bản nhạc này, được nhìn  nét mặt của Yanni - piano và Briggs - violin khi đàn, quả là một điều thú vị hay ho.

My girlfriend and I went to one of his concerts and he played this song, that was the first time I saw her cry.
(aldamokm - Youtube)

Đọc được comment của một người tên aldamokm trên Youtube bên dưới video The end of August (Live at Acropolis), tự nhiên tôi thấy lòng mình lâng lâng. Giống như gặp được một người đồng cảm.



Tôi đã nói với cô
Rằng những ngày cuối tháng Tám thật dễ chịu.
Rằng tôi muốn nằm ngủ như những con mèo ở Athens.
Trong những phút giây cuối cùng của mùa Hạ.
The end of August



______________
Tựa đề là tên một tập thơ của Linda Benninghoff. Tình cờ bắt gặp trên mạng.

Chủ Nhật, 29 tháng 8, 2010

The end of August


Chờ mãi mới đến cuối tháng Tám để viết bài này.

Nhạc Yanni.

________________
Đây là một trò chơi mới. Dưới đây là một bản tạm gọi là diễn dịch nhạc của Yanni theo ý của mình. Mình ghi lại từng câu văn ứng với từng câu nhạc, có đánh dấu theo thời gian đàng hoàng để mọi người tiện theo dõi. Những câu văn này là sản phẩm của những ý tưởng nảy ra trong đầu óc của mình khi nghe từng câu nhạc.

Theo dõi như thế nào? : Chỉ cần đọc từ từ, chậm rãi từng câu, từng câu, cùng lúc với nghe nhạc. Chỉ cần đọc thật chậm thôi là theo kịp nhịp nhạc. Có cỡ 1, 2 chỗ hơi nhanh một tí, có lẽ khi nghe mọi người sẽ nhận ra.

________________

(piano)
(0:00)
Cuối tháng Tám.
Chiếc thuyền buồm trắng nhè nhẹ lướt.
Biển Địa Trung Hải không gợn một con sóng.
Gió êm đềm như nhung.

(0:15)
Cuối tháng Tám.
Mèo nằm dài trên hiên.
Những ngôi nhà trắng muốt đón những làn hơi nước sực nồng mùi muối.

(0:28)
Cuối tháng Tám.
Tình yêu tôi bay tới
Trên đôi cánh nhẹ như nắng
Và thơm mùi olive.

(0:35)
Cuối tháng Tám.
Tôi nói gì để ngợi ca
Những mùa hè rực rỡ.
Những đàn chim nhè nhẹ bay qua.
Và cây bách vẫn đứng lặng nhìn ra biển.
Để cho những rung động vi tế của thinh không nhập vào từng tế bào.
Rồi nắng lên trên những tán cây cao.
Nắng nhẹ xuyên qua tầng mây mỏng.

(0:50)
Cuối tháng Tám.
Tôi bơ vơ giữa thời gian.
Không gian chỉ có gió và gió.
Lạo xạo với những viên cuội xanh, tôi đi trên những ngón chân.
Cho đến khi ra tới bờ biển.

(1:04)
Gió cuốn đến quanh tôi.
Gió choàng quanh người tôi như những sợi chỉ.
Rồi gió bện thành một tấm áo.
Tôi hát lên cho gió nghe những lời vu vơ.
Cho đến khi một người con gái đến.
Rồi lay tôi dậy.

____________________

(violin, piano)
(1:26)
Tôi muốn nói với em những điều đẹp nhất.
Rằng em đẹp như những ngày cuối tháng Tám.
Mùa Hạ trôi qua trong giấc mơ còn mùa Thu đang tới trên đôi cánh nhẹ như nắng.
(1:41)Rằng em mỉm cười như làn nước Địa Trung Hải trong vắt và không một cơn sóng dợn ngang.

(1:48)
Nhưng tôi đuổi theo những giấc mơ và chẳng bao giờ bắt được.
Những mùa tôi mất khi tôi đi qua những vùng trời không thực.
Tôi hát nên những khúc ca
Khi những mùa lần lượt trôi qua.
Khi những ngày buông xuống, tôi đứng thâu trọn vào người.
Và mặt trời những ngày cuối tháng Tám chiếu rọi những tia nắng nhẹ xuống.
__________________

(piano)
(2:17)
Cuối tháng Tám.
Tôi mơ thấy mình ngồi trên một bờ đá có một cây nguyệt quế to.
Tình yêu tôi bay đến. Rồi tình yêu tôi bay đi.
Để lại những dư vị nhẹ nhàng.
Như những bọt sóng nhẹ lăn tăn trên bờ đá cuội.

(2:37)
Cuối tháng Tám.
Thời gian êm đềm.
Như món cá sốt kem bày trên một bàn ăn phủ tấm vải trắng.
Dao nĩa và một ly rượu vang mời gọi một người vừa từ biển trở về.

Cuối tháng Tám.
Lòng tôi yên bình.

__________________

(2:53)
Tôi thẫn thờ phát hiện ra mình đang ngồi bên bờ biển.
Gió vẫn nhẹ nhàng đưa đẩy mùi olive tươi từ xa xăm tới.
Tôi nằm xuống và chợt cảm thấy lười nhác như những đợt sóng Địa Trung Hải.

(3:08)
Em mặc một chiếc váy màu xanh trứng chim
Đội một chiếc mũ cỏ.
Nắng nhè nhẹ xuyên qua để lại những đốm nhỏ trên chiếc váy.
Tôi biết nói gì hơn khi những ngày tháng Tám qua trong yên lặng.
Tôi vẫn không nói gì cho tới khi tháng Tám lụi tàn.

(3:28)
Tôi hát nên những khúc ca
Khi những mùa lần lượt trôi qua.
Cho tới khi lời hát của tôi trở nên lạc điệu
Tôi nhận ra đã đến những ngày cuối tháng Tám.

_______________________
(3:43)
Cô gái đã đánh thức tôi dậy khi tia nắng đầu Thu rọi xuống mặt biển.
Hoàng hôn mùa Hạ đã tắt từ lâu.
(3:57)
Cô hái cho tôi những bông hoa cúc nhỏ mọc ven bụi rậm.
Rồi mỉm cười thật tươi.
Trong cơn uể oải tôi chỉ muốn biến thành Địa Trung Hải.
(4:10)
Tôi đã nói với cô
Rằng những ngày cuối tháng Tám thật dễ chịu.
(4:17)Rằng tôi muốn nằm ngủ như những con mèo ở Athens.
Trong những phút giây cuối cùng của mùa Hạ.

(4:25)
Cuối tháng Tám.
Tôi được nhận một nụ cười trong lành nhất mùa Thu.

(4:35)
Trong lành và thơm mùi olive.



__________________

Quỳnh: Sao ở quán cafe người ta lại không để những bài hay như vầy chứ?

Hình Greek Salad và Feta cheese của chị Bò đi Hy Lạp, hình trớt quớt không liên quan.

Thứ Bảy, 18 tháng 7, 2009

We're coming down to the ground


Tâm trí con người bị chi phối bởi những mối liên hệ xúc cảm. Mỗi lần xem WALL-E tôi lại tràn đầy một niềm bi cảm mãnh liệt và kèm theo đó là những liên tưởng về vài nghệ phẩm khác theo cùng một chủ đề nostalgia, tạm dịch là nỗi hoài niệm quê hương. Nostalgia là một dạng u sầu (melancholy), hiểu theo một nghĩa thoáng hơn là tình trạng hoài tưởng và lý tưởng hóa (tóm lại gọi là nhớ) quê hương, những kỷ niệm xưa cũ, về những cái "auld lang syne" theo như thơ của Robert Burns.

Xem
WALL-E, tôi thường nghĩ đến Hoàng tử bé của Exupéry trước tiên, sau đó nhớ tới cuốn Nostalgia trong bộ Hi no tori của Tezuka Osamu, rồi nhớ tới bài Nostalgia của Yanni. Thực ra bốn tác phẩm này tạo thành một vòng tròn khép kín liên hệ với nhau trong tâm thức tôi, thưởng thức một cái, lần lượt ba cái còn lại chen vào cảm xúc.

1. Hoàng tử bé - Antoine de Saint-Exupéry

Người ta bảo Hoàng tử bé là truyện cho thiếu nhi. Tôi không hiểu thiếu nhi đọc truyện này khoái ở chỗ nào, vì nó buồn quá, triết lý quá, lại chả có gì vui vẻ, gay cấn, giật gân, blah blah blah. Vả lại, cái buồn của nó, có lẽ thiếu nhi cũng chả nhận ra. Hồi nhỏ xíu, có lần tôi vớ cuốn này, nhưng lật vài trang rồi không đọc. Đến năm lớp 8, tôi định đọc thử lúc nhặt được ở thư viện trường, bản dịch của Bùi Giáng, nhưng đọc được đến chỗ anh phi công gặp chú hoàng tử (khoảng được 6, 7 trang gì đó) là bỏ dở, vì nó nhảm quá.

Tới năm lớp 10, tôi mới đủ thấy được và thấm thía cái u sầu bất tuyệt trong "tác phẩm thơ mộng nhất và u uần nhất trong những tác phẩm của Saint-Exupéry" (lời cụ Bùi) qua bản dịch của cụ Bùi Giáng. Sau đó tôi mua bản dịch của Vĩnh Lạc. Quả thật, tôi thích bản này hơn của cụ Bùi (cụ chế nhiều quá). Còn bản "Chú bé Hoàng tử" của nhà xuất bản Kim Đồng tôi chưa đọc.


Đọc từ đầu tới cuối quyển sách vài lần, tôi thấy từng câu từng chữ chú hoàng tử nói ra đều ướp đẫm thứ u hương thoang thoảng. Chú u sầu quá, chú đa cảm quá. Chú buồn cả khi bên cây hoa của chú, cây hoa mà chú yêu thương. Chú buồn cả khi rời xa tinh cầu B-612 của mình. Chú buồn cả khi chu du qua các tinh cầu. Chú buồn cả khi ở trên Trái Đất, nhớ về ngôi nhà của mình, nhớ về cây hoa, nhớ về những ngọn núi lửa. Đó là tâm điểm của nỗi
nostalgia.

2.
Nostalgia - Hi no tori - Tezuka Osamu

Bộ manga này có lẽ cũng không dành cho con nít, mặc dù nó được xếp vào loại Shōnen (nam thiếu niên). Hi no tori là bộ manga tâm huyết nhất của ông Tezuka - mangaka thuộc loại thượng thừa, cha đẻ của nền manga hiện đại Nhật. Hi no tori dịch là "chim lửa", bản tiếng Anh dịch là "Phoenix" (phượng hoàng lửa), một con chim thần thoại, đóng vai trò là nối kết xuyên thời đại từ quá khứ tới tương lai, đó là khoảng thời gian mà bộ truyện trải dài. Hi no tori có giá trị như một bộ manga đầy triết lý nhân sinh: luân hồi, lòng tham, tội ác, nỗi bất an, khát vọng, sự sống, tình yêu, trí tuệ nhân tạo (có tình yêu giữa người và robot),... và có cả
nostalgia.

Tập
Nostalgia đặt trong bối cảnh tương lai, kể về những con người rời bỏ Trái Đất tìm đường lên vũ trụ. Câu chuyện là một thiên anh hùng ca về sự trỗi dậy và sụp đổ của một nền văn minh trên tinh cầu Eden; về chuyến kiếm tìm xuyên vũ trụ của những con người ấy về hành tinh quê hương. Đó là một câu chuyện bi tráng về Con Người vĩ đại nhưng không thoát khỏi tình cảm nostalgia của mình.

Hoàng tử bé
xuất hiện trong tác phẩm này với vai trò là quyển sách người phi công vũ trụ đọc lúc nhỏ. Khi nhân vật nữ chính về đến quê hương, chỉ để sống 1 ngày, rồi chết, anh phi công vũ trụ đã vừa đẩy quan tài của cô, vừa kể lại những dòng cuối của Hoàng tử bé, khi mà chú hoàng tử từ biệt anh phi công Saint-Exupéry để "trở về" quê hương của mình, nơi mà chú bảo: "Đường xa lắm! Tôi không mang nổi thân xác này, nặng lắm!". Tezuka đã lồng ghép Saint-Exupéry một cách vô cùng tài tình, đem tới một xúc cảm mãnh liệt.

Tôi đọc Nostalgia trước khi đọc chính thức Hoàng tử bé qua bản dịch của Bùi Giáng. Thú thực mà nói, chính Tezuka là người truyền tải cho tôi nỗi buồn mang tính nostalgia vĩ đại xuyên vũ trụ của Exupéry.

3.
Nostalgia - Yanni

Bản nhạc
Nostalgia của Yanni là một bản nhạc buồn nhưng chơi ở nhịp rất nhanh. Mỗi lần nghe, tôi đều nhắm mắt lại và bắt đầu tưởng tượng đến Hoàng tử bé. Như chính Yanni đã nói trong concert Yanni Live at the Acropolis: bản nhạc này thể hiện một cảm xúc mà tôi thường rất hay trải qua vì tôi đã xa quê hương tôi khá lâu rồi, Kalamata, Hy Lạp.

Những tiết tấu chậm ban đầu, tôi tưởng tượng đến những bước chân nhẹ nhàng, bước đi trên con đường quê hương xưa cũ, vừa đi vừa nhìn ngắm xung quanh, này là bờ sông, kia là bãi cát, đó là cái cây to ngày nhỏ vẫn thường chơi đùa, còn nọ là bãi cỏ rộng ngày xưa vẫn thường nằm dài hít thở hương hoa hương cỏ. Rồi "nhân vật" trong tưởng tượng của tôi bước tới một mỏm núi, nhạc đổi, mặt trời hiện lên, anh nhìn thấy một ánh sáng chói lòa, rồi bóng tối tràn đến. Trước mắt anh không còn hình ảnh nữa, tất cả chỉ còn là những bóng hình trừu tượng của nỗi nhớ, của xúc cảm. Tiếng French horn nền phía dưới, như những kí ức, là gốc rễ của niềm nostalgia. Chơi cao phía trên là tiếng piano của Yanni và dàn violin, đó là những xúc cảm chờn vờn, những niềm u uất lảng vảng nơi trái tim.

4. WALL-E

Chi tiết làm tôi xúc động nhất trong phim không phải là tình yêu ngộ nghĩnh giữa WALL-E và EVE mà chính là những rung động trong cảm xúc của những sinh vật có lý trí - con người. Con người trên Axiom mặc dù phát triển tột bậc về kỹ thuật, nhưng lại gần như đánh mất cuộc sống của chính mình, đánh mất tâm hồn mình. Phải đến khi nỗi nostalgia đến với ngài captain của Axiom, ông mới gần như lấy lại những gì đã đánh mất. Công việc nhàm chán, tiện nghi đầy đủ, chỉ có ăn và ngủ đã làm thui chột cả một giống nòi, thui chột cả người lãnh đạo. Chính nostalgia đã khiến ngài Captain thốt lên:

- Tôi muốn sống chứ không muốn tồn tại.

Trái Đất trong phim được gọi là "home" - là nhà. Trái đất là nhà của chúng ta, của loài người. Rất nhiều tác phẩm sci-fi trong đó con người phiêu lưu khắp cùng trời cuối đất, khi nói đến Trái đất, môi họ luôn bật lên một chữ "nhà" đầy nuối tiếc. Bạn cứ thử bay ra khỏi tầng khí quyển của chúng ta mà xem, ở đấy, cái nơi mà khả năng trở về của bạn là 50-50, chính là nơi nỗi niềm nostalgia của bạn đột ngột bùng phát, chỉ cần ai nhắc đến chữ "nhà", tôi chắc hẳn nước mắt bạn sẽ chảy ra, cùng lắm, ruột gan, cổ họng bạn cũng quặn thắt lại.

"Nhà" của chúng ta đâu phân biệt chỗ này chỗ nọ, đâu cũng là nhà thôi. Khi con người lên tới vũ trụ, chúng ta như sống trong một thực tại cao cả hơn, lớn lao hơn, ở đó không có chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi nữa, ở đó một nắm đất sa mạc Kalahari cũng là đất nhà tôi, một vốc nước Bắc Băng Dương cũng là nước nhà tôi, một ngọn cỏ ở thảo nguyên Bắc Á cũng là cây cối nhà tôi, một người Burkina Faso ở tận châu Phi cũng là đồng loại của tôi.

Tôi không chắc những người từ Axiom bước xuống Trái Đất đã tan nát trong WALL-E có thể tiếp tục tồn tại hay không. Nhưng ít nhất họ cũng thỏa mãn được cái nostalgia của mình. Ít nhất họ cũng đã sống.

Dù gì thì cũng nên xuống lại mặt đất, vì chẳng còn chỗ nào tốt hơn.
We’re coming down to the ground
There’s no better place to go


(Peter Gabriel)