Chuyện bất ngờ như nước chảy

Nằm ngủ trưa, tôi mơ thấy mình đột ngột phải đi. Tự nhiên tôi gói hết đồ đạc tống vào va li và cùng hai con mèo Espeon và Umbreon chạy ra sân bay. Vài giờ sau tôi đã ở trên một thành phố, một vùng đất lạ. Tôi hoàn toàn không biết mình ở đâu. Tôi không có khái niệm tôi đã đáp xuống ở đâu cả. Tôi chỉ biết rằng, mình vừa đi từ Olivine đến đây, đâu đó trong vùng Unova.

Chúng tôi nhìn quanh, tự hỏi mình đang ở đâu vậy. Umbreon thoáng chốc đã vụt vào bóng tối. Espeon thì ngồi yên nhìn. Olivine không phải nhà mình, đột nhiên giờ đây tôi thấy nhớ về Olivine như là nhớ về nhà vậy. Có vài người lạ đứng ở xa. Tôi nghe họ nói ngôn ngữ của mình, bèn đến hỏi han. 

Tôi nói tôi cần đến thành phố X. Họ bảo, hãy bắt một chiếc taxi mà ra phi trường.

Nhưng tôi vừa từ sân bay ra mà. Lẽ nào trở lại?

Tôi đi lang thang. Trong một ngôi nhà bên đường, người ta đang bày biện một bữa tiệc. Có một người đàn ông có khuôn mặt quen đang ngồi nói cười với mọi người. Tôi tới gần và hỏi cách tới thành phố X. Anh bảo hãy đi ra sân ga, hoặc đón một chuyến xe, sẽ nhanh hơn đi máy bay nhiều. Tôi chợt nhớ, ôi thôi, tôi bỏ lại cả đống thứ ở Olivine mất rồi. Tủ sách của tôi, nồi niêu xoong chảo của tôi. Nhưng rồi tôi chợt an ủi, nhưng tôi sẽ trở lại Olivine trước tháng 6 rồi mới về nhà mà.

Tự nhiên xuất hiện một người họ hàng của tôi trong bữa tiệc. Tôi hồ như không ngạc nhiên chút xíu nào về sự có mặt của anh ở đây. Chẳng hỏi chào vồn vã, chẳng tay bắt mặt mừng, kiểu như đây là chuyện ắt phải xảy ra không sớm thì muộn vậy. Anh dẫn tôi vào nhà và mở máy vi tính để tôi tìm tàu và xe.

Duy Espeon thì vẫn lững thững đi theo, không nói một lời. Nó chỉ quan sát. Còn Umbreon biến đâu mất tăm.

Tôi tỉnh dậy và chợt thấy vô cùng thú vị trong lòng. Có chuyện gì đó mới mẻ và bất ngờ đang xảy đến. Tôi lọt vào một chuyến du hành mới trong chuyến hành trình dài dằng dặc của mình. Bất ngờ thay, tôi chưa chuẩn bị gì cả. Espeon hẳn cũng vẫn bối rối lắm, dù nó biết mọi chuyện. Umbreon thì phớt lờ, nhưng tôi biết, chuyện gì xảy đến mà nó chẳng vui.

Tôi ra khỏi cửa nhà, trời đã nhá nhem, phía Bắc Olivine này vẫn lạnh căm. 

Xa nhìn bên cõi trời mây

Chị ơi em thấy một cây liễu buồn.

- Thanh Tịnh -

Thế là tôi cùng Umbreon đi vui vẻ với nhau vào trong đêm tối. 

Ngụ ngôn của đất

Inrasara

I
Không ít bạn trách tôi mất giờ cho thơ tiếng Chăm
có bao lăm kẻ đọc? Rồi sẽ còn ai nhớ?
nhưng tôi muốn lãng phí cả đời mình cho nó
dù chỉ còn dăm ba người
dù chỉ còn một người
hay ngay cả chẳng còn ai!

II
Một câu tục ngữ – một dòng ca dao
nửa bài đồng dao – một trang thơ cổ
tôi tìm và nhặt
như đứa trẻ tìm nhặt viên sỏi nhỏ
(những viên sỏi người lớn lơ đãng dẫm qua)
để xây lâu đài cho riêng mình tôi ở
lâu đài một ngày kia họ ghé đụt mưa – chắc thế!

III
Hoa tỏa mùi hương
không ai ngửi – hoa thả hương vào gió
chim cất tiếng hát
không ai nghe – nhạc bay khắp không gian
lòng anh mở trao
em không nhận – tình anh rồi tàn rữa.

IV
Bằng lăng nở tím đồi tuổi thơ
rừng đi mất rồi
đồi hoang trọc
có lẽ cho riêng tôi trong chiều cô độc
bằng lăng trụi nhánh tàn – vẫn gượng nở hoa.

V
Như cái ngoái nhìn của đứa con ra trận
khi cất xong mái ấm cho mẹ già
như cái ngoái nhìn của kẻ chân tu
khi xây xong ngôi chùa cho người thiện tín.
anh nhà nông lãng tử
lên đường và nhìn ngoái lại đám ruộng lúa đang trổ đòng đòng

VI
Biển đã nói gì với bờ, khi bờ mãi ôm mang biển?
cảm ơn bờ rộng vòng tay bao dong
ong đã nói gì với hoa, khi hoa cho ong nguồn nhụy?
cảm ơn hoa mở lòng ban phát
cây đã nói gì với đất, khi cây cho đất bóng râm?
cảm ơn đã cho bài học về nhận
và ta
ta nói gì với nhau, khi ta cho nhau bàn tay, bờ môi, ánh mắt?
anh sẽ nói gì với em?
em sẽ nói gì với anh ?

VII
Đám cây non vội vươn lên khoảng xanh
mà rễ chưa cắm sâu vào đất
chỉ cần một cơn bão rớt
cũng đủ làm chúng run bấn lên.

VIII
Đồi nắng cũ trống huơ
tiếng mõ trâu thôi gõ
rừng còn đâu cho trâu đi hoang?
xưa đeo mõ trâu làm nhăn nhó
nay đường trắng trơn
nhớ tiếng mõ – trâu buồn.

IX
Có nước da hơi sáng – em chối mình là Chăm
mới ít tháng tha phương – anh không nhận Việt Nam
vì tự trọng – Karl Jaspers không cho mình người Đức
Henry Miller chối từ Mỹ – bởi chán ghét chiến tranh
giữa không nhận và chối từ kia cách nhau trời vực

X
Một ánh nhìn của cha
nửa nụ cười của mẹ
và hai bàn tay diệu vợi của em
giữa mênh mông màu nắng quê hương
hỏi tôi còn tìm thiên đường đâu nữa?

Iliad (1)

Iliad (2): Hịch của Agamemnon và lời hát của Homer (quyển 2)
Iliad (3): Hector dòm thấy thằng em quá hèn nhát nên đã chửi ra sao (quyển 3)
Những người khổng lồ: về phim Troy, tôi có dịch 1 đoạn (rất ngắn) Iliad quyển chót


Đằng sau Achilles, nữ thần bỗng xuất hiện,
Ngăn chàng lại, tay nắm những lọn tóc nâu
Ngoài chàng ra, Thần không cho ai thấy hình thù.
Nhìn Athena, chàng kinh ngạc thốt ra những lời có cánh:
"Con gái Zeus, cưỡi những đám mây bão táp,
Người hiện ra giữa lúc tên vua này
Thốt những tiếng mạ nhục tới ta đây
Ta sẽ trừng trị thói xấc xược, xin chứng giám!"
Buông lời đáp, Nữ thần với đôi mắt xám:
"Dịu tâm lại, hỡi Achilles. Ta hiển xuống từ trời cao
Hera trung lập sủng ái cả hai người biết bao.
Nên: hãy buông kiếm và bỏ mối hiềm kỵ
Hãy chỉ xúc phạm hắn bằng lời, hỡi tráng sỹ.
Vì hãy nghe những lời ta nói sau đây:
Rồi phần thưởng gấp ba lần ngươi bị tước, sẽ có ngày,
Hắn sẽ phải lót dưới gót giày ngươi chuộc lỗi,
Buông tay ra, Achilles, hãy nghe ta nói!"

(Iliad, Homer)

tranh: Giovanni Battista Tiepolo (1757): Minerva (Athena) ngăn Achilles không giết Agamemnon.

Dịch: QH, từ 2 bản dịch tiếng Anh của Chapman và Rieu.

______________________

"Những lời có cánh" là một cụm từ của Tây du nhập vào tiếng Việt. Cụm từ này bắt nguồn từ Iliad của Homer. Nếu không đọc từ điển Trích dẫn của Suối cạn có bò (Oxford Dictionary of Quotations) thì sẽ không biết đâu. He he.

Agamemnon là "vua của các vua" của Hy Lạp, vua Argos, nhưng đứng đầu tất cả các thành bang chư hầu, đi qua đảo của ông Chryses, người giữ đền thờ Apollo, tiện tay cướp con gái của ông này là cô trinh nữ Chryseis về làm vợ. Ông Chryses tới đòi chuộc lại con gái thì bị dọa giết nên đành về, cầu nguyện thần Apollo. Thần thấy trinh nữ trong đền thờ của mình bị xúc phạm, tức quá bèn làm cho lính Hy Lạp bị bệnh tật, chết hàng loạt. Tiên tri của Agamemnon bảo rằng do ông chôm trinh nữ từ đền Apollo nên bị thần quở. Do sức ép dữ quá nên Agamemnon bảo rằng thôi được rồi, tao sẽ trả, nhưng đây là chiến lợi phẩm của tao, nếu tao trả về thì phải có đứa nhường chiến lợi phẩm lại cho tao, tao sẽ lấy đồ của Achilles, Ajax, hoặc Odysseus.

Achilles nghe vậy tức quá bảo là tui không có ân oán gì với dân thành Troy, tui đi theo chỉ để giúp ông, vậy giờ ông ăn nói bố láo bố toét. Tui dỗi, tui về Phthilia. Agamemnon bảo, mầy chỉ là thằng chiến binh, mày không đánh nhau thì chứ làm cái việc gì, cứ về đi, tao không quỳ xuống xin mày ở lại đâu, tao sẽ lấy con nô lệ Bryseis của mày. Achilles nghe nói tự ái nổi đùng đùng, phân vân không biết nên rút kiếm ra chém hay làm gì thì Athena xuất hiện và có cuộc đối thoại như trên.

Athena khuyên Achilles không nên động thủ, chỉ nên động khẩu. Dân Hy Lạp si nghĩ thật hay ho.

Achilles đọc là A-khi-li-s, hoặc A-ki-li-s, nếu bạn muốn đọc theo tiếng Anh.

Hái quả (Fruit gathering) - Rabindranath Tagore

nguồn:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/DiwaliOilLampCrop.JPG

Bài số 17
Tôi mang chiếc lồng đèn đất ra khỏi nhà mà gọi lớn, "Các em ơi, đến đây nào, anh sẽ thắp sáng đường cho các em đi!"
Đêm vẫn còn ám tối khi tôi trở về, bỏ lại con đường cho tịch mịch, và tôi cất tiếng van lơn,
 "Thắp sáng cho tôi với, Lửa ơi! Vì chiếc lồng dèn đất của tôi đã vỡ tan thành cát bụi rồi!"
(Nhật Chiêu dịch)



I BROUGHT out my earthen lamp from my house and cried, "Come, children, I will light your path!"
The night was still dark when I returned, leaving the road to its silence, crying, "Light me, O Fire! for my earthen lamp lies broken in the dust!"

______________________

Bài số 19
Anh làm vườn Sudas hái bông hoa sen cuối cùng còn sót lại trong hồ sau mùa đông quái ác và đến trước cổng điện để định bán cho nhà vua.
Anh gặp một người lữ khách, người này nói: "Xin hãy cho tôi biết giá của  bông sen cuối cùng này, tôi muốn mua để cúng dường Đức Bụt."
Sudas bảo: "Nếu anh trả một đồng masha vàng thì tôi sẽ bán."
Thế là lữ khách trả một đồng masha vàng.

Ngay lúc đó nhà vua bước ra, ngài cũng muốn mua bông sen vì ngài đang trên đường đến viếng Bụt, và ngài nghĩ, "Dâng lên Bụt đóa hoa sen nở trong mùa đông thì thật tốt lành biết mấy."
Khi anh làm vườn bảo rằng người kia trả cho anh một đồng masha vàng, nhà vua liền trả cho anh mười đồng, nhưng lữ khách liền đưa ra giá gấp đôi nhà vua.
Anh làm vườn, vốn tham lam, bỗng nghĩ tới cái lợi lộc lớn hơn so với những đồng tiền hai người kia đang đấu giá, liền cúi đầu và bảo, "Tôi không bán bông sen này."

Trong bóng râm của vườn xoài bên ngoài tường thành, Sudas đang diện kiến Bụt. Môi Người luôn thường trực sự im lặng đầy thương yêu còn mắt Người luôn ngập tràn những tia an lạc như sao mai trong một sớm mùa thu đẫm sương.
Sudas nhìn vào mắt Người, đặt bông sen lên chân người, và cúi đầu xuống đất bụi.
Bụt cười và hỏi, "Con có nguyện gì hở con trai?"
Sudas kêu lên, "Ít nhất xin hãy cho con được chạm vào chân Đức Bụt."

(QH dịch)

______________________

Bài số 70
Khi người giơ ngọn đèn cao lên trời, ánh sáng rọi vào mặt tôi, còn bóng tối phủ lấy người.
Khi tôi giơ ngọn đèn tình yêu trong trái tim tôi, ánh sáng rọi vào người, còn tôi đứng ngập trong bóng tối.

(QH dịch)

______________________

Bài số 1

Người hãy gọi tôi, tôi sẽ hái quả mang vào sân nhà người trong những làn đầy, dầu cho có vài quả rơi rụng mất hay vẫn còn xanh.
Vì mùa màng đã về trĩu nặng với tiềng kèn buồn ề ì của người chăn cừu dưới gốc cây.
Xin cho gọi tôi
Rồi tôi sẽ dong buồm đi trên sóng nước
Nghe gió tháng Ba cáu kỉnh thổi lăn tăn gợn mặt hồ thành những tiếng rì rào
Vườn đã hái xong, và trong những giờ phút mệt mỏi của buổi chiều tà
Tiếng gọi cất lên từ mái nhà người trên bờ biển sẽ gọi tôi về dưới bóng hoàng hôn.

(QH dịch năm 2008, sửa lại năm 2013)


BID me and I shall gather my fruits to bring them in full baskets into your courtyard, though some are lost and some not ripe.
For the season grows heavy with its fulness, and there is a plaintive shepherd's pipe in the shade.
Bid me and I shall set sail on the river.
The March wind is fretful, fretting the languid waves into murmurs.
The garden has yielded its all, and in the weary hour of evening the call comes from your house on the shore in the sunset

Những phụ nữ chiều

Một lần đi ngang tôi thấy những người phụ nữ ngồi trên đồi cỏ. Vài người ngồi ngẩn ngơ, vài người ngồi thổi những tia nắng vào trong gió.

Tôi đứng lặng nhìn họ, cảm thấy buổi chiều mới toanh của mình bỗng trở thành một buổi chiều cũ kỹ, rồi bị thổi bay đi mất. Tôi luống cuống xoay quanh tìm lại buổi chiều của mình nhưng rồi lại giật mình tự cười bảo mình dở hơi vì buổi chiều vẫn còn giắt trên vành tai trái của tôi.

Những người phụ nữ trông thật dễ mến. Đúng hơn là họ rất dễ thương. Họ bắt đầu đứng dậy, rồi vui vẻ bỏ đi, nụ cười không hề tắt. Tôi đứng từ dưới và gọi vọng lên, "Cho tôi đi theo với được không?".

Một cô bé đáp, "Không được đâu. Gió thổi đi mất rồi."

"Tại sao gió lại thổi đi?"

"Vì nắng ở lại phía kia."

Tôi không biết thế nào, đành trở về nhà với buổi chiều của mình.

___________

Espeon hỏi tôi viết cái gì vậy. Umbreon chỉ lẳng lặng ngồi im, và ngáp.

Nỗi lòng

Còn lỗi lầm thì vẫn cứ phất phơ trong gió

QH

Tôi phát hiện việc Phương Nam ra cuốn Kokoro của Sōseki vào mùa hè năm nay (hôm nay là ngày chót của năm 2012 nên tôi vẫn gọi là năm nay) trên giá sách của cái nhà sách Phương Nam thanh nhã nằm kế đại học Dược gần Sở Thú kêu bằng cái tên mĩ miều Thư quán Sinh viên. Cái tựa đập vào mắt tối khiến tôi không thể ngớt trầm trồ, ai mà lại có thể dịch cái tựa tiếng Nhật của Sōseki ra hay tới như vậy. Chữ Tâm (心 kokoro) dịch thành cái tựa tiếng Việt "Nỗi lòng". Tôi lấy làm thích thú vô cùng.

(Cái tựa tiếng Nhật in ở phần thông tin phía trong cuốn sách ghi đầy đủ là Kokoro: Sensei no Isho - Nỗi lòng: Di thư của Tiên sinh. Mặc dầu có tựa đủ đầy như vậy, nhưng thường người quan tâm tới Sōseki biết cuốn này dưới tên Kokoro hơn. Bản tiếng Anh của Tuttle để nguyên là Kokoro, hình như tôi cũng đã thấy có bản dịch ra là The Heart.)

Đó là một bản dịch ở miền Nam từ trước năm 1975 của hai ông Đỗ Khánh Hoan và Nguyễn Tường Minh. Ông Đỗ Khánh Hoan tôi đã từng biết qua tên nhờ bản dịch "Lời dâng" (Tagore) của ông. Hình như tôi cũng có từng đọc một bản dịch nữa của một trong hai ông này cuốn "Tiếng sóng" của Mishima cách đây vài năm. Không chỉ cái tựa mà cả bản dịch cũng làm tôi rất "đẹp lòng". Đó là bản dịch từ tiếng Nhật, ở miền Nam trước 1975 nên hàng lô hàng lốc những từ ngữ nay ít còn dùng, nhất là từ Hán Việt, được phô bày ra trước mắt tôi, như vừa được đào bới từ đâu lên vậy. Chữ "đẹp lòng" lần cuối cùng tôi thấy được dùng là trong cuốn Kinh Thánh (có ai đó bảo cuốn Kinh Thánh như là một kho tàng bảo lưu từ Hán Việt cổ rất nhiều trong đó), giờ lại thấy trong cuốn sách này.

Tôi đã đọc 3 cuốn của Sōseki, "Mộng thập dạ" (Mười đêm mộng), "Gối đầu lên cỏ" và cuốn "Nỗi lòng". Đây là cuốn tôi thích nhất, rồi tới "Mười đêm mộng". Có bài điểm sách trên mạng viết rằng cuốn sách này là cuốn sách về cái chết và nỗi cô đơn. Nỗi cô đơn kéo dài trong cuốt hành trình chiêm nghiệm bản thân, rồi cái chết là điểm đến cuối cùng. Tôi thấy lời văn và cách phân tích trong bài điểm sách đó rất hay, nhưng đối với tôi, nó vô hình trung hạ thấp tầm vóc của cuốn sách này xuống, hạ thấp Sōseki xuống ngàng hàng với nhiều cuốn sách nhan nhản hiện giờ, cứ suốt ngày nỗi cô đơn của con người trong thế giới hiện đại, quẫn bách, lạc lõng, bế tắc, tìm đến cái chết như một sự giải thoát, ối giồi ôi yếm thế, ối giồi ôi nổi loạn, vân vẩn vân vân.

Đối với tôi, Sōseki che giấu những gì ông muốn nói xuyên suốt cả quyển sách. Tới tận những chương cuối cùng, người ta mới bỗng nhìn ra ông đang muốn nói về điều gì. Ông muốn kể về một, chỉ một thôi, thân phận của một con người. Tôi không nghĩ ông muốn lôi nhân vật Tiên sinh ra làm tiêu biểu cho cả một thế hệ của mình, thế hệ mà những giá trị của đất nước Nhật Bản bỗng trở nên đổi khác vào thời Minh Trị. Ông kể một câu chuyện đời của Tiên sinh, nổi bật trên đó là tội lỗi. Tôi suy nghĩ về việc liệu có nên gọi lầm lỗi của Tiên sinh là tội ác, cái ác thì càng không phải. Chỉ là tội lỗi thôi. Tội lỗi, không phải nỗi cô đơn, mới là thứ ám ảnh Tiên sinh suốt phần đời còn lại, làm ông đau khổ khi nhận ra rốt cục mình không khác gì những con người đã lường gạt mình, những con người mà mình căm ghét khinh khi. Cô đơn cũng chỉ là một phần của câu chuyện, Tiên sinh chọn lấy sự cô đơn vì tình yêu dành cho người vợ. Ông không bị đẩy vào chốn cô đơn với hai tay trói chặt.

Già nửa cuốn sách, tôi mới cảm thấy được lý do Sōseki đặt tựa cuốn sách này bằng chữ Tâm (mà như đã nói ở trên được dịch ra rất hay thành Nỗi lòng). Tôi đọc được những câu trong bức di thư mà Tiên sinh gửi cho nhân vật Tôi:

Nhưng bây giờ tư tay tôi, tôi sắp sửa moi móc, mổ phanh trái tim tôi ra và ấn đầu chú xuống vũng máu chan hòa. Và nếu khi tim tôi ngừng đập mà có được một cuộc đời mới nảy sinh trong lồng ngực chú, thực tôi mãn nguyện vô cùng.

___________________

Sōseki Natsume - cái băng màu đen là băng tang Thiên Hoàng Minh Trị.

Như đã được viết nhiều chỗ khác, trong lời tựa cuốn sách lẫn vài bài điểm sách trên mạng, cuốn sách của Sōseki có đề cập tới và bàng bạc một không khí của khoảng thời gian Minh Trị Thiên Hoàng băng hà. Có lần tôi đã ngồi trò chuyện với cô Miwa về thời Minh Trị. Tôi bảo đó là một thời kỳ của nước Nhật mà tôi rất thích, phải là một vị hoàng đế rất tuyệt mới có thể dũng cảm cải cách một đất nước theo kiểu như vậy, từ việc theo Tây lịch, việc ăn mặc, nhà cửa cho tới nhiều việc hệ trọng hơn, vĩ mô hơn như chính trị, giáo dục... Cô Miwa bảo thế nhưng đó là một thời kỳ khó khăn, đúng là không dễ cho người Nhật khi phải từ bỏ và thay đổi nhiều thói quen, tập tục của mình.

Đọc xong quyển sách, tôi thấy hiểu hơn phần nào về việc đổi thay những giá trị mà cô Miwa đã nói.

Thuyền mọn còn chèo

Hình của Lo8i.

Tà dương bóng ngả thuở hồng lâu, 
Thế giới đông nên ngọc một bầu. 
Tuyết sóc treo cây điểm phấn, 
Quỹ đông dải nguyệt in câu. 
Khói chìm thủy quốc, quyên phẳng, 
Nhạn triện hư không, gió thâu. 
Thuyền mọn còn chèo chăng khẳng đỗ, 
Trời ban tối ước về đâu.

(Bài số Ngôn chí 13 - Quốc âm thi tập - Nguyễn Trãi)

Đêm Nô en, tôi đọc được mấy câu thơ của Nguyễn Trãi. Tôi mê thơ Nguyễn Trãi. Rất mê. Mê cỡ ông Bùi Giáng mê thơ Nguyễn Du.

Ngôn từ rất cổ, rất xưa. Tiếng Việt vào thơ Nguyễn Trãi như đổi như khác. Nhìn vào, tôi thấy như nhìn vào hồn tôi hàng trăm năm trước.

Tà dương bóng ngả về phía hồng lâu. Thế giới đông thành một bầu (trời) ngọc. Tuyết phương bắc (朔 - sóc) treo trên cây điểm phấn. Bóng phía đông dải trăng in hình móc câu. Khói chìm cõi nước, dòng nhỏ phẳng lặng. Nhạn bay lối triện, gió thâu / thổi vụng trộm. Thuyền nhỏ còn chèo chẳng thèm đỗ. Trời ban tối, hẹn về đâu?

Chữ quyên 涓 là một chữ cổ rất hay, dòng nước nhỏ (từ điển Thiều Chửu) hay google dịch tiếng Anh là tiny stream.
Chữ "gió thâu" không cần "dịch" lại cũng cảm được, nhưng khi tra thử chữ "thâu", tôi không biết phải hiểu theo nghĩa nào.

Tôi không biết tại sao bản chữ Hán Nôm trên Thi Viện lại ghi chữ mọn là 怸 có chữ mộc (hay là chữ thuật?) đè lên chữ tâm. Tôi tra thử chữ mọn Nôm thì thấy thường người ta viết bằng chữ tiểu 小 đè lên chữ môn (門) hoặc chữ muộn (buồn - trong phiền muộn, chữ tâm nằm trong chữ môn, trái tim nằm trong cánh cửa 悶). Chữ tiểu là biểu ý (nhỏ) còn chữ môn hoặc muộn là biểu âm cho "mọn".
Ngẫm lại từ "nhỏ" và "mọn" đều là hai từ Việt nhưng một từ dùng rất nhiều, một từ dùng ít, lại mang thêm vẻ khiêm nhường.

_______________

Tôi học tiếng Nhật, mỗi khi học một từ bằng âm Hán Nhật, rồi lại học bằng âm Nhật, tôi luôn tự hỏi mình trong tiếng Việt của mình có từ Việt tương đương bên cạnh từ Hán Việt hay không.

Mỗi lần như vậy, tôi lại thấy rất thú vị. Và tôi thấy yêu vốn từ vựng của ngôn ngữ mình dùng, yêu cả từ Việt lẫn từ Hán Việt. Đều là của tôi cả, chẳng có gì ngoại lai cả.