Sỏi

Sáng nay trời mưa nhẹ, thật ra thì cũng không nhẹ lắm, nhưng so với cái trời bão nguyên tuần trước, ngày nào cũng mưa chó mưa mèo (thành ngữ của dân xứ này), thì quả thực sáng nay là mưa nhẹ. Mình vớ cái dù đi ra khỏi nhà, quyết định đi bộ tới trường chứ không thèm đi xe đạp trong trời mưa như thế này. Cái dù đã gãy tan gãy tác, nhìn như con dơi nướng treo trên cái cây (mình nói đại vậy thôi chứ mình chưa thấy con dơi nướng bao giờ). Mình cầm cái dù đi một hồi, gió thổi như điên, gần tới trường thì cái núm tay cầm cái dù gãy luôn làm đôi. Mình đi một đoạn nữa, gặp cái thùng rác, nhẹ nhàng nhét cái dù vào luôn.

Trong lúc đi, mình nghĩ về sự thay đổi. Đúng hơn là mình nghĩ về tính hem thường tồn. Mệt ghê, mình hem muốn dùng từ xịn gì nghe cho hay đâu, ý mình là mình nghĩ về trong một khoảnh khắc có bao nhiêu thứ khởi lên, bao nhiêu thứ mất đi. Một ngày có cả ngàn cả vạn khoảnh khắc. Một tuần có 7 ngày, lại có nhiều hơn nữa. Mình nghĩ về có bao nhiêu thứ biến đổi liên tục. Sáng thứ năm tuần trước mình đi tới trường làm lab, trời cũng mưa như phim, nhưng lòng mình thì vui như hội. Sáng thứ năm tuần này, mình cũng đi tới trường làm lab, trời mưa "nhẹ", và lòng mình thì buồn như sỏi dưới hang sâu (mình chôm thơ Lưu Quang Vũ mà không bỏ dấu ngoặc kép vô đó). Thiệt là biến đổi vô song.

Mình đi tới lab. Thứ năm là ngày mình làm lab. Lab bắt đầu lúc 9h sáng, và làm tới chừng nào xong thì về, tối đa là tới 6h chiều. Thường nếu làm lab tổng hợp chất (vô cơ hay hữu cơ gì đó), thì mình sẽ chui ra khỏi lab lúc tầm nhá nhem. Còn làm lab đo đạc, hóa lý, phân tích lăng nhăng gì đó thì mình sẽ chui ra sớm hơn. Hôm nay mình làm cái lab về điện hóa. Mình sẽ dùng cái mạch điện gì đó có ba cái điện cực (mình vẫn không biết điện nó chạy trong đó như thế nào đâu vì mình hem có học điện) để cho máy tính nó vẽ cái biểu đồ nhìn như con vịt (mình thấy nó giống con vịt). Dòm vô biểu đồ, với số liệu bảng tính đầy trong file excel thì mình sẽ tính được cái lượng đường gờ-lu-cô-giơ trong mẫu nước cam bốc mùi thiu thiu mà ông thầy trùm ở lab để trong khay hóa chất.

Mình làm lab chung với một thằng người Anh để tóc dài. Tóc nó màu vàng nâu nâu, cũng không hẳn giống râu bắp, nhưng gần gần giống. Mới vô tụi mình phải đi pha dung dịch các loại. Đầu tiên tụi mình phải pha hai dung dịch muối Na2HPO4 với NaH2PO4 rồi trộn tụi nó lại với nhau để ra một cái dung dịch đệm có pH luôn bằng 7 hem đổi. Tụi mình cần có một môi trường có pH cố định để cho điện nó chạy. Tụi mình cứ đong qua đong lại, xớt tới xớt lui, nhúng cây đo pH vô tới chừng nào được thì thôi. Sau đó tụi mình cũng phải pha mấy dung dịch đường gờ-lu-cô-giơ, với dung dịch enzyme ốc-xy hóa gờ-lu-cô-giơ, với dung dịch bánh kẹp phe-rô-xin cạc-bóc-xi-lịc a-xít (vì nó giống cái bánh oreo ấy).

Vì pha dung dịch thì những cái thứ mình trộn vô nước nó phải tan hết, mà đứng lắc hoài cho tụi nó tan thì rất chán (nếu đứng lắc trà sữa để uống thì hem chán, nhưng lắc mấy cái này không có uống được), nên mình bỏ nó vô cái hồ nước siêu âm. Bật máy lên thì cái hồ nước sẽ kêu rè rè rất là siêu âm, mình đứng kế cái hồ nước một hồi, nhìn mấy cái cục trong dung dịch nhảy như ếch nhái bị bắt bỏ lên đĩa, nghe âm thanh rè rè siêu thực một hồi, tai mình bắt đầu nghe thấy tiếng động lạ. Chắc là tưởng tượng thôi nhưng mà rất vui, mình nghe tiếng chuông kêu văng vẳng từ ở đâu ấy hay lắm. Nghe chuông kêu một hồi chán, mình vớ mấy cái bình nhấc ra khỏi cái hồ siêu âm. Pha có mấy thứ vớ vẩn mà tốn hẳn hai tiếng đồng hồ.

Sau đó mình bắt đầu chế vô nhau, cắm điện này kia. Rồi tụi mình phát hiện cái dung dịch bánh kẹp của tụi mình màu nó không có vàng (thằng người Anh bảo là vàng như nước đái) giống mấy nhóm khác. Đó là do lỗi của mấy cái cân, vì lượng phân tử bánh kẹp cần đong rất là nhỏ, không có cái nào hiện số cho ra hồn hết, nhảy lia nhảy lịa. Rốt cuộc vớ được một cái cân hem nhảy thì nó lại cân sai, thế là ra cái dung dịch có màu lợt hơn màu phải có. Do cái dung dịch bánh kẹp nằm ở chót quy trình, thế là phải pha lại từ đầu, tốn nửa tiếng nữa, cộng thêm thời gian oánh nhau với mấy cái cân, cuối cùng cũng ra được cái dung dịch màu vàng nước đái.

Sau đó mình trộn vô nhau, cắm điện này nọ, sục khí nitơ rất hoành tráng. Cái máy tính bắt đầu vẽ. Thay vì ra hình con vịt, cái máy vẽ ra hình con ma. Sau khi lặp đi lặp lại, nào là kiểm tra không có bọt khí, sục thêm nitơ, cắm điện máy tính, nhìn ra cửa sổ nghe thời gian trôi, cái máy tính vẫn vẽ ra ngày càng nhiều con ma. Cuối cùng anh trợ giảng thử đi hốt cho một cái điện cực pla-ti-num khác thế vô, thì mới ra hình con vịt.

Làm tới đó là một giờ rưỡi trưa, tụi mình quyết định hem làm nữa để nghỉ ăn trưa nửa tiếng. Mình cũng chạy đi coi điểm thi luôn vì hôm nay trường báo điểm thi kỳ trước. Trường đã ba xạo một cách rất hoành tráng là điểm thi sẽ gửi qua email trong buổi sáng, nhưng tới trưa thì khoảng phân nửa số sinh viên chưa có cái email nào hết. Mình phải len lóc chui vào trong hệ thống để coi điểm. Thì ra mình hem bị rớt. Thế rồi mình đi mua bánh mì kẹp thịt heo và cà chua và dưa chuột để ăn trưa. Được cái là bánh mì với cà chua với dưa chuột ngon.

Sau đó tụi mình trở lại vào lab chơi tiếp. Tụi mình lại đo vài cái nữa, nhưng mình hem kể nữa vì mình bắt đầu chán. Cuối cùng tụi mình đo cái nước cam thiu thiu. Lúc đo cái nước cam thiu, cái máy tính lại bắt đầu vẽ con ma thay vì con vịt. Tụi mình thử nhiều cách, cuối cùng nó cũng chán vẽ con ma nên vẽ con vịt trở lại. Rồi xong tụi mình vô trong phòng máy tính xử lý số liệu. Lúc đó khoảng tầm gần 4 rưỡi chiều.

Vô phòng máy tính bấm bấm tính tính một hồi xong, nộp số nộp má sơ bộ xong, đáng lẽ mình đứng dậy phủi đít đi về. Nhưng dạo gần đây mình thích ở lại làm tiếp cho cái báo cáo thí nghiệm tuần sau phải nộp luôn. Thế là mình ngồi lại làm. Nhưng mà mình làm từ 9 giờ sáng, nghỉ có nửa tiếng ăn bánh mì, cộng thêm việc tâm trạng buồn như sỏi dưới hang sâu nên tới gần 6 giờ chiều mình rất mệt nên mình hem làm nữa. Lần này mình đứng dậy phủi đít đi về thật.

Trên đường đi về, trời đã hết mưa, nhưng đã gần tối thui. Mình đi rất chậm. Rồi mình lại nghĩ về những thứ hồi sáng mình nghĩ, nghĩa là mấy cái biến đổi này kia ấy. Lát hồi mình về tới nhà.

Tôi biết mùa hè đã đi đâu

source: here

Tôi biết mùa hè đã đi đâu
Mùa hè bay lượn dưới chân cầu
Tay tôi trượt khỏi làn hơi ấm
Mùa hè đi bỏ lại phía sau.

Tôi tiếc mùa hè ngủ chẳng lâu
Ai thức hè dậy giữa nắng màu
Để tôi ngơ ngẩn nhìn gió lượn
Cuốn mùa hè đi lâu rất lâu.

Tôi biết mùa hè đã đi đâu
Mùa hè biến mất trên đất nâu
Như là sương khói như là nắng
Như bọt nước ngầm dưới biển sâu.

Em hỏi tôi rằng tôi đi đâu
Tôi quay nhìn lại khẽ cúi đầu
Mùa hè lơ lửng giữa bầy ếch
Mưa rơi xối xả ao đục ngầu.

Ai biết rằng tôi đã đi đâu
Tôi đứng một mình giữa đàn trâu
Mùa len* ai thả đi lờ lững
"Bạch vân thiên tải không du du"**.

Em ạ, tôi nào đã đi đâu
Chiêm bao thẳm thẳm như nghìn thu
Mùa hè đi mất không còn nữa
Gió thổi khói lên bụi mịt mù


____________________
*Mùa len trâu: Nhà văn Sơn Nam giải thích rằng len tiếng Khmer là thả đi hoang, nghĩa là tới mùa lụt ở miền Nam ngày xưa, người ta không có chỗ cho trâu ở, không đủ cỏ cho trâu ăn nên thả trâu ra khỏi nhà, cho con cái hoặc người ở đi theo giữ trâu.
** "Mây trắng ngàn năm du du trên không" - Thôi Hiệu

Quartetto Cetra - Crapa Pelada (1945)

Bài hát tôi nghe từ phim Breaking Bad mùa thứ 3, cảnh ở nhà của Gale Boetticher. Đó là một cảnh quay rất xuất sắc, chỉ trong hơn 1 phút, quay vòng quanh nhà của Gale mà người xem có thể hiểu thêm bao nhiêu điều về nhân vật nhà hóa học uyên bác mà tội nghiệp này.

Bài hát này hát bằng tiếng Milan, là một phương ngữ của tiếng Ý. Tiếng Ý có rất nhiều phương ngữ, nhiều phương ngữ không đơn thuần chỉ là tiếng địa phương mà nó còn gần như là một ngôn ngữ Romance khác. Nhiều khi 2 người nói 2 phương ngữ khác nhau không hiểu được nhau, kiểu như tiếng Ý và tiếng Pháp vậy.

Crapa Pelada nghĩa là "Ông Hói" trong tiếng Milan.
Tortellini là một loại pasta có nhân, quấn thành hình tròn.


Lời: 
dịch lại (thứ cấp) từ bản dịch tiếng Anh của Daniele Usardi

Thưa các ông, giờ tôi xin kể
Một câu chuyện khiến tôi não nề thất vọng
Bảy tháng nay, tôi ngày nào cũng thấy tóc mình rụng
Nay tôi hói trụi, chán chường, buồn bã
Tôi chẳng biết phải làm sao.

Hãy lắng nghe lời anh ấy nói này
Ôi anh chàng sầu khổ tội nghiệp
Thôi đừng kêu ca nữa làm chi
Tới đây hát cùng chúng tôi bài này.

Ông Hói (Crapa Pelada) làm ra một đống tortellini
mà không cho mấy thằng em một mảy may, oh-oh-oh-oh.
Tới lượt mấy thằng em đi làm trứng omelet
không thèm chừa Đầu Hói tí nào.
Oh-oh-oh-oh.

(lặp lại) 

Ông Hói (Crapa Pelada) làm ra một đống tortellini
mà không cho thằng em một mảy may, oh-oh-oh-oh.

Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà.
Badabaddà badabbadà badabba babbarara pirulirulirulirulì
Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà, Crapa pelà.
Paaaaaaa pararappappa pappa paraparapà.

Và bài hát này làm anh vơi đi

Muộn sầu trĩu nặng tim anh, muộn sầu khiến anh thở dài

Có khi nào sau này tôi sẽ mọc lại tóc chăng?

Cứ thử đi thử lại mọi cách xem!

Tôi đã thử mọi thuốc thang người ta kháo nhau!

Nào là phải uống quinine này, nhưng tóc tôi vẫn chẳng mọc.

Thôi đi nào bạn, đừng u sầu nữa!

Lại còn bôi dầu bulbomicillina, không thì bôi petrolina, tôi thử hết rồi, nhưng vẫn hói.

Vì sao vậy? Tôi biết đâu.

Ai mà biết được vì sao?

Vì sao? Vì sao? Tôi không biết luôn.

Parapappa parapappa tarattatà parapà parapappa 

parrappappà parappa pararara pam.

Anh hát đấy à?

Crapa pelada, Crapa pelada,Crapà Crapà Crapà Crapà.
Ooooooooooooooooooooooooooooooh
Bidibadi bidibadi bidiba bidiba bidibà bidibà bidibà bidibà
parappappà parappa pappa pappa pappappà
Ông Hói làm ra một đống tortellini
mà không cho thằng em một mảy may, oh-oh-oh-oh.

Ông Hói này,
Đội tóc giả vào đi
Anh sẽ hết hói ngay!

London của một trăm năm trước

Một bạn người Anh chia sẻ video clip này trên facebook. Đây là một thước phim màu hiếm gần 100 năm trước, quay cảnh đường phố London, thành phố phồn hoa nhất của đế quốc hùng mạnh nhất thế giới lúc đó, đế quốc mặt trời không bao giờ lặn. Tôi đã xem với một cảm giác hoàn toàn khác biệt với việc xem một thước phim màu hay một bộ ảnh màu về Sài Gòn hay Hà Nội ngày xưa.

Tôi nhớ lại cảm giác rợn ngợp của mình khi đi trên những con phố London. Cảm giác rợn ngợp khi nghĩ rằng từng có một thời nơi này là trung tâm thế giới. Và mình là một con người nhỏ ở một xứ sở xa xôi, đang bước chân trên những con đường nơi này. Ở thời này, việc này là hoàn toàn bình thường, thế giới là phẳng và bình đẳng như nhau, mọi con đường là như nhau, mọi viên gạch là như nhau. Nhưng bay về một trăm năm trước, hẳn sẽ là một chuyện động trời. Cảm thức đó khiến tôi ngợp.

Tôi xem video mà cảm thấy ấn tượng về London một trăm năm trước chẳng khác nào London hiện tại. Thành phố thủ đô của đế chế một thời vẫn vậy, có chăng là sạch hơn cái thời công nghiệp hóa. Có chăng là hoàn toàn không thấy bóng dáng của một thành phố quốc tế như một trăm năm sau, London một trăm năm trước gần như "thuần Anh". Thành phố vẫn khiến tôi ngợp. Người Anh hẳn sẽ nghĩ khác tôi. Người London chắc chắn sẽ nghĩ còn khác nữa.

Củng kim âu, Đăng đàn cung, Quân chi đại

鞏金瓯，
承天幬，
民物欣鳧藻，
喜同袍，
清時幸遭。
真熙皞，
帝國蒼穹保。
天高高，
海滔滔。

Hán Việt:

Củng kim âu,

Thừa thiên trù,

Dân vật hân phù tảo,

Hỉ đồng bào,

Thanh thời hạnh tao.

Chân hi hạo,

Đế quốc thương khung bảo.

Thiên cao cao,

Hải thao thao.

Dịch thô:

Củng (cố) âu vàng,

Gánh màn trời,

Dân no ấm vui như vịt được rong,

Vui đồng bào,

Nhà Thanh gặp thời may.

Thật sáng sủa, thật sướng vui,

Đế quốc trời cao che chở.

Trời cao cao,

Biển cuồn cuộn (Biển ào ào?)

____________________

Tôi tự nhiên tìm được bài quốc ca chính thức của Đế quốc Mãn Thanh là bài "Củng Kim Âu", được Tuyên Thống đế Phổ Nghi phê chuẩn, nhưng vài ngày sau là khởi nghĩa Vũ Xương cùng với Cách mạng Tân Hợi nổ ra, giải tán Đế quốc Mãn Thanh.

Tôi gọi Đế quốc Mãn Thanh ở đây là chỉ cả nước Trung Hoa khi bị người Mãn Châu cai trị. Đế quốc Mãn Thanh phân biệt với Đế quốc Mãn Châu sau này được Đế quốc Nhật Bản bảo hộ, lãnh thổ gồm phần đất phía Đông Bắc giáp Triều Tiên, Liên Xô và Mông Cổ.

____________________

Tôi tìm bài "Đăng đàn cung" quốc ca của triều Nguyễn và cả Đế quốc Việt Nam sau này (cũng do Đế quốc Nhật Bản bảo kê, cho vô khối thịnh vượng chung Đại Đông Á luôn), nhưng tìm nát mạng cũng không thấy bản nào có lời của ông Nguyễn Phúc Ưng Thiều soạn để đón Hoàng đế Bảo Đại.

____________________

Nhân tiện tôi đăng lên luôn bản Kimi ga yo (Quân chi đại - Triều đại của Người) quốc ca nước Nhật. Đây là video quốc ca hay và đẹp nhất tôi từng được xem.



君が代は
千代に八千代に
さざれ（細）石の
いわお（巌）となりて
こけ（苔）の生すまで

Não ở đây vậy tôi ở đâu?

Trong cuốn Chim lửa tập Tái sinh (Resurrection hay tựa tiếng Nhật là 復活 - fukkatsu Phục hoạt), Tezuka làm hai cuộc giải phẫu giả tưởng: ghép não của bà trùm mafia vào xác cậu thanh niên và sao ghép thông tin từ não cậu thanh niên và từ "não" con robot vào một bộ não nhân tạo để tạo ra Robita. Kết quả là bà trùm mafia sống dậy trong xác cậu thanh niên, còn cậu thanh niên nhập vào làm một với tình yêu là con robot Chihiro của mình.

Ở đây tôi hiểu rằng Tezuka áp dụng cái thuyết "não tôi ở đâu thì cái gọi là tôi ở đó". Trong phần đầu bài luận Where am I? (Tôi ở đâu?) của Daniel Dennett, ông kể một câu chuyện tưởng tượng: ông được chính quyền Mỹ mời làm một dự án khoa học. Trong dự án này, ông phải tiếp xúc với một loại tia, tia này gây tổn thương tới một loại mô não nhất định, ngoài ra không ảnh hưởng gì các bộ phận khác. Do đó, ông được làm một cuộc giải phẫu đưa não ra khỏi hộp sọ của ông, nuôi trong bể kính, và truyền thông tin tới cơ thể ông thông qua sóng điện từ nhận bởi ăng-ten trên hộp sọ. Sau cuộc phẫu thuật, ông đi đến phòng nuôi não của mình, nhìn vào cái não đang nổi lềnh bềnh trong lồng kính, tự hỏi mình đang ở đâu. Liệu ông có thể nghĩ mình đang nằm trong lồng kính đối diện với đôi mắt của chính mình hay không. Rồi ông đưa ra ba giả thuyết:
1. Não tôi ở đâu thì "tôi" ở đó.
2. Thân tôi ở đâu thì "tôi" ở đó.
3. Cái gọi là "tôi" ở bất kỳ nơi nào mà nó đang nghĩ tới.

Giả sử chúng ta có thể hoán đổi não như trong truyện Chim lửa, A và B làm một cuộc đổi não. Não của A ghép vào người B, não B ghép vào người A. Kịch bản mà ai cũng hình dung ra trong đầu là khi tỉnh dậy, A sẽ thấy mình trong xác B, và B thấy mình trong xác A. Ở đây chúng ta đang bỏ qua cái "linh hồn", kiểu tráo đổi hồn phách này nọ như kiểu hồn Trương Ba da hàng thịt. Đó là chúng ta đang mặc định áp dụng thuyết "não tôi ở đâu thì tôi ở đó". Nhưng áp vào trường hợp tách não như của Dennett, ta mới thấy rõ ràng thuyết này hơi kỳ. Theo như Dennett, thì ta thấy mình có vẻ ở trong cái xác không não thì đúng hơn, nghĩa là theo cái thuyết "thân tôi ở đâu thì tôi ở đó". Nhưng thuyết này khi áp dụng vào trường hợp ghép não lại bị kỳ cục, thân người B chứa não người A sẽ tự nhận mình là A (theo não) chứ không phải người B (theo thân).

Như vậy, có thể cả hai giả thuyết 1 và 2 đều có vấn đề. Tôi nghĩ vấn đề nằm ở ý niệm "ở đây". Khi nói "tôi ở đây" nghĩa là tôi tương tác với môi trường xung quanh thông qua các giác quan (thọ tưởng hành thức gì đó). Nói một kiểu rất sáo rỗng (tôi thấy sáo) là ý thức về thực tại có được do não tương tác với giác quan. Đây có lẽ là một kiểu chỉnh sửa cho thuyết "não". Trong trường hợp ghép não, rõ ràng não A có ý thức rằng nó đang ở trong cơ thể B là nhờ nó tương tác với các giác quan của B. Trong trường hợp Dennett, rõ ràng não có ý thức nó ở trong cơ thể không não là nhờ nó các giác quan báo với nó qua sóng điện từ.

__________________

Ê, nhưng những trường hợp trên đều là giả tưởng. Giả tưởng nghĩa là tất cả những cái như là não A thấy mình trong xác B đều là kịch bản tưởng tượng. Dù nghe có đúng hay tất lẽ thế nào thì dù sao cũng chỉ là giả tưởng. Biết đâu được nếu một ngày người ta ghép não được, như là ghép tim hiện nay vậy, ông B sau khi ghép tim ông A vẫn tự nhận mình là B, thì khi ghép não ông A sẽ vận tự nhận mình là B. Não có gì đặc biệt hơn toàn bộ phần còn lại của cơ thể con người để mà cho rằng nó chứa đựng cái gọi là "tôi". Người ta cho rằng não chứa đựng ký ức của con người, mà ký ức (phần nào) quy định cái tự nhận là "tôi".

Sau đây là một thí nghiệm giả tưởng nữa của Stephen Law. Giả sử có một cái máy, tôi bước vào hộp 1, nhấn nút, toàn bộ thông tin về từng nguyên tử cấu tạo nên cơ thể tôi sẽ được chuyển sang hộp 2 để tái tạo lại một bản sao y chang con người tôi, và cơ thể ở hộp 1 sẽ bị phân rã hoàn toàn. Chúng ta không xét về mặt cơ học lượng tử phức tạp này nọ rằng liệu thông tin có chính xác không hay là sẽ có sai số và vì vậy, bản sao có thực sự giống không, ở đây ta giả sử bản sao giống y hệt. Nghĩa là bản sao A' của ông A có ký ức y hệt, tư duy y hệt bản gốc ông A. Vậy có thể nào xem như ông A đã được "dịch chuyển" tức thời từ hộp 1 sang hộp 2 không? Vậy người bước ra từ hộp 2 có thể nào xem là ông A không, hay chỉ là một bản sao A'? Nếu A' suy nghĩ và có ký ức giống hệt A, vậy A' có tự nhận mình là A không? Nếu tôi là A', tôi sẽ nhớ mình đã đứng ở hộp 1 vài giây trước, nhấn nút và biến sang hộp 2, vì não (ký ức) của tôi được tái tạo giống hoàn toàn, nhưng tôi có dám nói mình chính là "tôi" không?

Lại tiếp tục giả sử có một trục trặc gì đó với cái máy, sau khi bấm nút, tôi trong hộp 1 không biến mất, nhưng tôi trong hộp 2 vẫn được tạo ra. Khi đó, bước ra khỏi hộp 1 là tôi, còn bước ra khỏi hộp 2 có phải là "tôi" không? Vậy tôi ở đâu? Có thể nào cả hai đều là tôi không?

_________________

Mấy hôm gần đây tôi bỗng tập nhìn thực tại theo kiểu một chuỗi continuum. Continuum là một chuỗi liên tục. Hãy hình dung một bộ phim, thực chất nó là một chuỗi những hình ảnh ngắt quãng được xếp liên tục nhau, 24 hình một giây.

Bụt dạy ta là tổng thể của năm cái hợp lại: sắc thọ tưởng hành thức. Năm yếu tố, một cái sắc là thân xác vật lý, bốn cái kia là thuộc tâm (lý). Năm cái này hợp lại gây ra cái gọi là "tôi", ngoài năm cái ra, không tìm được tôi ở đâu cả.

Khi bơi trong hồ tôi lại nghĩ đến những lát cắt ngắt quãng, ở tại mỗi điểm của thời gian, tất cả những nguyên tử trong tôi, lẫn những nguyên tử trong hồ bơi, đều có một giá trị tọa độ kỳ vọng nhất định. Các giá trị ấy, ở mỗi thời điểm là mỗi khác. Ứng với mỗi cái "sắc", tôi lại được khuyến mãi thêm bốn cái "thọ tưởng hành thức" đi kèm.

Tôi cũng nghĩ đến dòng nghiệp như một sợi chỉ, hay một vector, để khi năm uẩn tạo nên ta bị hoại rữa, năm uẩn khác lại tạo ra. Như mộng huyễn bào ảnh, như lộ, diệc như điện. Chuỗi continuum tiếp tục khi ta chết đi. Năm uẩn mới lại được tạo ra ở từng lát cắt không-thời gian khác. Không thể nói là "tôi" tái sinh, mà là dòng nghiệp vẫn tuôn chảy.




Bài luận Tôi ở đâu? của Daniel Dennett:
www.lehigh.edu/~mhb0/Dennett-WhereAmI.pdf‎

Chùa nơi đâu một tiếng chuông rơi

Tôi tìm thấy clip giới thiệu về bài Tây Hồ hoài cổ của Nguyễn Công Trứ do ca nương Nguyễn Kiều Anh hát. Nhân tiện chép về để sau này dễ tìm.

Tôi thích bốn câu:

Mà cỏ hoa man mác dấu thương đài
Để khách rượu làng thơ ngơ ngẩn
Hương tiêu Nam quốc mỹ nhân tận
Oán nhập Đông phong phương thảo đa.
Dấu thương đài là dấu rêu xanh. Thương (滄) là xanh, Đài (苔) là rêu.
Còn hai câu chữ Hán ở dưới, theo Bách độ Bách khoa (Baidu Baike) của TQ (http://baike.baidu.com/view/621509.htm?fromTaglist) thì là trong bài thơ Kinh Dạng đế hành cung, của Lưu Thương đời Đường, nghĩa là:

Hương tàn mỹ nhân Nam quốc hết
Giận vào gió Đông nhiều cỏ thơm.

Nhân tiện chép nguyên bài thơ Đường kia ra (bản chép là chữ giản thể theo trang Baidu của TQ), vì tôi thấy cũng không quá khó hiểu.


Thử địa tằng kinh thúy liễn qua,
Phù vân lưu thủy cánh như hà?
Hương tiêu Nam quốc mỹ nhân tận
Oán nhập Đông phong phương thảo đa.
Tàn liễu cung tiền không lộ diệp
Tịch dương xuyên thượng hạo yên ba
Hành nhân diêu khởi Quảng Lăng tứ
Cổ độ nguyệt minh vấn trạo ca.

Dịch:
Tựa đề: Qua hành cung của Dạng đế

Đất này từng thấy thúy liễn (xe vua, green chariot) qua
Mây trôi nước chảy rốt cuộc như thế nào?
Hương tàn mỹ nhân Nam quốc hết
Giận vào gió Đông cỏ thơm nhiều.
Liễu tàn trước cung không một lá ướt sương
Tịch dương trên sông mênh mông khói sóng.
Người đi thức dậy nhớ Quảng Lăng
Đò cũ trăng sáng nghe bài hát chèo thuyền.


Cuối cùng, xin kết thúc bằng 4 câu của Nguyễn Công Trứ trong bài ca trù:
Bóng kỳ đài giăng mặt nước như in, 
Tàn thảo thụ lum xum toà cổ sát.
Chiếc cô vụ, mảnh lạc hà bát ngát
Hỏi năm nao vũ quán điếu đài. 

Cổ sát là cái chùa cũ. Sát là từ Hán mượn từ tiếng Phạn, theo từ điển Thiều Chửu là cái cột trước cửa cái chùa để đánh dấu "đây là nhà chùa".

Cô vụ (hay cô phụ): con cò lẻ. Lạc hà: ráng chiều. Để ý tiếng Việt của Nguyễn Công Trứ rất hay: "chiếc cò lẻ" và "mảnh ráng chiều".

Vũ quán: quán múa, điếu đài: đài câu.