Mây và sóng

Ta chẳng muốn làm một mặt trời đỏ
Ôm hết mộng ngày
Ta chẳng muốn làm một ánh trăng bạc
Thâu hết đêm say.

Thứ Ba, 4 tháng 9, 2012

Ngày 10: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 người khác

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

- Anh gặp chuyện gì không may à?
- Không, tôi chỉ vừa chia tay một người.
Tôi đã nói quá đỗi chân thành. Và thản nhiên, ngay cả khi cậu bé thấy những giọt nước mắt. Tôi không suy nghĩ một chút gì, bình yên ngủ trong niềm thanh thản dịu êm và trong sáng nhất.
(Kawabawa, Vũ nữ Izu - Nguyễn Lương Hải Khôi dịch)



Hôm nay tôi đọc lại trên mạng bản dịch Vũ nữ Izu của Kawabata do Nguyễn Lương Hải Khôi dịch từ nguyên tác tiếng Nhật, thấy hay hơn hẳn so với lần đọc bản dịch sứt sẹo từ tiếng Nga trong một cuốn tuyển tập truyện ngắn của mẹ.

Đó là một câu chuyện dễ thương và đẹp quá đỗi của Kawabata. Và dĩ nhiên nó được viết ở đây vì nó, nhất là đoạn nhân vật "tôi" chia tay với cô bé Kaoru, gợi cho tôi nhớ tới BQ.

Tôi phải nói đó là một trong những cuộc gặp gỡ tuyệt vời, kỳ lạ và quan trọng nhất đời mình. Từ những cuộc đi bộ giữa lòng Sài Gòn, khoảng thời gian ngồi trên xe bus, những cuộc trò chuyện, những buổi học ở Idecaf, tôi như được đánh thức khỏi giấc ngủ triền miên. Tôi trở thành tôi như bây giờ là chính từ thời gian đó.

Thành phố Sài Gòn này gắn bó với tôi bởi rất nhiều kỷ niệm, trong số đó có chính những kỉ niệm từ những cuộc gặp gỡ này. Tôi không biết gọi là gì những lần đi bộ trên đường Pasteur, hay từ Lê Thánh Tôn ra Lê Lợi để chờ xe bus số 3, một đứa con trai 15 tuổi đi với một cô gái 16, trò chuyện về những điều mới lạ. Tôi nghĩ đó chỉ là những rung cảm gắn bó đầu đời, chứ chẳng phải tình yêu gì. Cái không khí đó là một không khí trong lành và khai sáng. Bảo Quyên đem tới cho tôi những trải nghiệm đầu tiên về nghệ thuật, về những bức tranh, và về rất nhiều nét đẹp khác của cuộc sống và của thành phố mà trước đó tôi chưa hề rớ tới.

Rồi sau hơn nửa năm, chúng tôi không gặp nhau nữa. Những người bạn chia tay nhau, rồi biến mất khỏi cuộc đời nhau, theo một nghĩa nào đó và một mức độ nào đó. Trong suốt một thời gian, khi nghĩ đến sự biến mất này, tôi chỉ nghĩ đến truyện ngắn "Con voi biến mất" của ông Haruki. Con voi và người quản tượng đột ngột biến mất khỏi sở thú, không vì lý do gì. Nhân vật "tôi" là người duy nhất chứng kiến việc đó, và kể lại cho người bạn gái mới quen của mình rằng: kích thước của con voi và người quản tượng đột ngột trở nên mất tính cân đối, con voi nhỏ lại, hoặc người quản tượng to ra, hoặc cả hai việc xảy ra đồng thời. Rồi họ biến mất.

Giờ thì nghĩ lại, tôi thấy thanh thản và nhẹ nhàng, chợt nghĩ rằng nếu có thể lấy lòng biết ơn của mình ra và biến nó thành một vật hữu hình, tôi sẽ biến nó thành một vuông vải trắng và phơi trong một buổi chiều đầy nắng và gió thu.

Rồi tôi nghĩ, cứ thả tùy duyên. Duyên hết sẽ tan. Duyên tới sẽ hợp.

Cư trần lạc đạo thả tùy duyên.
Phật Hoàng Trần Nhân Tông



______________

Đọc "Vũ nữ Izu" bấm vào đây http://60s.com.vn/timkiem/v%C5%A9%20n%E1%BB%AF%20izu/0/0.aspx
Có 7 phần nhỏ, đọc rất nhanh.

Ngày 9: cuốn sách phi hư cấu/khoa học có tựa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

Các bài viết của ông Thượng thảy đều đáng đọc.

Cuốn "Nghệ thuật ngày thường" này lần đầu tiên tôi thấy ở thư viện Tổng hợp Thành phố 3 năm trước nhưng phải đến hè năm ngoái tôi mới mua về đọc trong khi chờ cuốn "Văn minh vật chất của người Việt" phát hành.

Nguyên một năm ở xứ lạ tôi cắm đầu đọc sách ông Thượng. Dường như tôi đến xứ lạ để học lại về xứ quen của mình, về người quen của mình, về những điều bình dị quen thuộc mà phải tách rời nó ra tôi mới thấy được vẻ đẹp của nó.

Tôi không chỉ thích những gì ông Thượng viết mà còn thích luôn phong thái hành văn của ông. Đó là một phong thái rất từ tốn thể hiện một chiều kích uyên bác đáng nể phục. Nhiều đoạn văn của ông đọng lại trong đầu tôi và rất khó quên.

Đúng là các bài viết của ông Thượng thảy đều đáng đọc.

Chủ Nhật, 2 tháng 9, 2012

Ngày 8: cuốn sách hư cấu có tựa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html

Bùn nát của mạng sống vứt bỏ trên mặt đất, chẳng mọc được cây cao, chỉ có cỏ dại,
đó là cái tội của tôi.
Lỗ Tấn - Dã thảo, "Đề từ", Phạm Thị Hảo dịch.

Hai cuốn sách văn chương có tựa đề khiến tôi thích tình cờ lại là hai cuốn sách Trung Quốc, một của Lỗ Tấn, một của Kim Dung. Hình như tôi thích 2 cái tựa là vì những từ Hán Việt in trên bìa sách mang lại cho tôi một cảm giác rất trang trọng.

Tôi nhặt được cuốn Dã thảo trong một cái góc ở nhà sách Fahasa Sài Gòn. Cái bìa không hề đẹp, hình có độ phân giải thấp nên bị nhòe tùm lum. Nhưng đó là một cuốn sách nho nhỏ, in ấn giản dị, văn dịch cũng khá.   Tựa đề lại rất thích. Và tôi biết rằng trên tay tôi đang là một cuốn sách hiếm. Thế nên, tôi mua luôn.

Lửa ngầm dưới đất đang vận hành, đang sôi sục. Một khi chất dung nham kia phun lên, nó sẽ thiêu trụi hết cả cỏ dại, cả cây cao. Thế là chẳng còn gì để thối rữa nữa.
Lỗ Tấn - Dã thảo, "Đề từ", Phạm Thị Hảo dịch.

Tôi cũng thích cuốn của Kim Dung vì cái tựa "Ngựa trắng hí gió tây", ngay cả khi nó không được viết bằng tiếng Hán Việt như thế này. Đó là một cái tựa đầy sức gợi. Đây là một cuốn sách gồm 3 tiểu thuyết ngắn nhất của Kim Dung: "Ngựa trắng hí gió tây", "Uyên ương đao" và "Việt nữ kiếm". Thực ra, tôi cũng không còn nhớ gì nhiều nhặn nội dung của ba truyện này, chỉ mang máng thôi. 

Thứ Bảy, 1 tháng 9, 2012

Ngày 7: cuốn sách phi hư cấu/khoa học có bìa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html



Tôi tìm thấy cuốn này ở nhà sách Hà Nội (xin chú thích cho các bạn ở vùng khác nếu lỡ google tới đây: nhà sách Hà Nội là 1 nhà sách nổi tiếng của dân đọc sách ở Sài Gòn) một ngày đầu năm 2011. Thấy cái bìa quá ấn tượng, tôi lật ra xem, thấy cái dấu trang cũng quá thanh nhã.


Tôi đọc cuốn sách dang dở tới nửa cuốn thì phải lo thi đại học đại hiếc, rồi từ đó tới giờ, cũng chưa có duyên mở ra đọc tiếp.


Đây là tinh thần trào phúng của bạn ngồi sau lưng tôi, bất chấp việc bị Thần Mỡ đe dọa sẽ về ám lúc nửa đêm. Vâng, bạn đó là bạn HN.


Nguyên cái bìa là một phần bức tranh của một họa sĩ Nhật tên là Toba Mika. Sau một hồi google, cuối cùng tui đã tìm ra tên bức tranh bằng tiếng Anh, đó là Distinguished - Nishinokyo (2010), kích thước 202cm x 500cm.

Nguyên hình bức tranh là thế này. Rất hoành tráng, anh đào nở tứ tung, có cái tháp ở giữa tôi nghĩ là Đông Tháp ở Nara (tôi coi hình trên mạng rồi).


Thứ Sáu, 31 tháng 8, 2012

Ngày 6: cuốn sách hư cấu có bìa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html

Khi đưa ra tiêu chí này tôi không ngờ nó khó tới như vậy. Những bìa sách đẹp, người ta đã lôi ra nói hết, nhất là những cuốn tiểu thuyết ăn khách, nào là con mèo dạy hải âu bay bắt trẻ đồng xanh tốt tô chan ngồi bên cửa sổ tôi nói gì khi nói về chạy bộ em làm ơn im đi được không ai và ki. Tôi có cảm giác tôi nói nữa cũng bằng thừa.

Tôi đành vắt óc nghĩ và cuối cùng cũng nhớ tới bộ Buddha (ブッダ)của ông Tezuka tôi mượn từ thư viện trung tâm Soton về đọc. Thực ra bộ này kiếm down bản tiếng Anh của bác Google không hề khó, nhưng ngay thư viện trung tâm thành phố tôi ở đã có, tội gì không vác về đọc.

Bộ Bụt-đà của Tezuka có 8 cuốn rất bự, mỗi cuốn ngót nghét bốn năm trăm trang, vị chi tám cuốn gần bốn ngàn trang. Bản tiếng Anh của Vertical phát hành, ghép 8 cuốn lại với nhau, ta được một cái gáy sách quá xá đẹp.



Bộ Bụt-đà của Tezuka không phải là một kiểu tiểu sử Đức Phật như bình thường mà là một câu chuyện của riêng Tezuka muốn kể, lấy cuộc đời Đức Phật Shakya Muni làm nền. Nhiều nhân vật hư cấu xuất hiện trong truyện, cùng hành động với những nhân vật tạo hình đúng kiểu Tezuka nhưng mang những cái tên quen thuộc: tôn giả A-nan-đà, tôn giả Mục-kiền-liên (Moggallana), tôn giả Xá-lợi-phất (Sariputa), Đề-bà-đạt-đa (Devadatta)... trong các bối cảnh gần như hư cấu. Các yếu tố bi tráng cần thiết để tạo ra một không khí sử thi (epic) đi liền với nét trào phúng giỡn chơi quen thuộc của Tezuka. Và vì là một câu chuyện hư cấu của riêng Tezuka, ta có thể bắt gặp ở đây một Đức Bụt lịch sử đầy tính người, một bậc giác ngộ toàn trí, một người đầy lòng xót thương với thế giới ta bà nên đã dành suốt cuộc đời mình đi rao giảng cách thức diệt trừ khổ đau, trăn trở khi tội ác, ngu dốt, sân hận, lừa lọc vẫn còn tràn ngập. Có sự hiện diện của một Đấng Brahman nói chuyện, dẫn dắt đức Bụt; chi tiết này có lẽ gây tranh cãi, vì nó ít nhiều khác với giáo lý trong các bộ Kinh tạng.

Tôi không muốn đi sâu vào nội dung tôn giáo hay triết lý triết học nhân sinh quan gì trong tác phẩm của Tezuka. Tôi chưa biết nhiều để phát ngôn cũng như mỗi người sẽ có cách nhìn nhận riêng của mình, có người hẹp hòi, có người rộng lượng, có người không quan tâm... Với tôi, đây là một câu chuyện tuyệt vời, một ẩn dụ sâu sắc đến từ tấm lòng của Tezuka, được ông rút ruột mình ra để kể, với lòng nhiệt thành, lòng yêu thương, trăn trở của một người trí thức, một nghệ sĩ với thời cuộc hỗn loạn.



Bụt không phải thánh thần. Bụt cũng là người như tôi với bạn, và Bụt cũng khổ giống chúng ta.
(thầy Thích Nhất Hạnh - The heart of the buddha teaching (1999), Rider : Chatham.)

Thứ Năm, 30 tháng 8, 2012

Ngày 5: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 bức tranh

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html


Bức tranh "Thằng bé trên tảng đá" (Boy on the Rocks) của Henri Rousseau là những gì tôi liên hệ tới khi nhớ về cuốn sách nhỏ của Lữ. 


Văn phong của Lữ viết nhẹ hẫng như những đám mây và hồn nhiên như tranh Rousseau. Tôi thích các tranh của Rousseau tới độ lấy một bức làm nền cho cái blog tiếng Anh của mình. Tranh ông hòa sắc vui mắt, rực rỡ, nhưng không phải theo kiểu Gauguin, mà toát lên vẻ ngây thơ. Tôi thấy tranh Rousseau ngây thơ như một giấc mơ. Giấc mơ biết hết mọi điều bí ẩn của một con người, nhưng nó ngây thơ quá đỗi, nó biến tất cả mớ hình ảnh rắm rối đó thành những thứ ngây thơ vô hại, thậm chí vô nghĩa.

Văn của Lữ ngây thơ như trẻ con, nhưng chất chứa trong cái ngây thơ đó là vẻ tự tại của một thiền sư thõng tay vào chợ. Tôi không có ý bảo Lữ là một thiền sư, tôi chỉ đang dùng biện pháp so sánh thôi.

Thứ Tư, 29 tháng 8, 2012

Ngày 4: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 bản nhạc

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

Nói tới liên tưởng giữa sách và nhạc, đột nhiên tôi bỗng muốn viết rất nhiều. Những liên hệ này thường không thường xuyên lắm, và thật ra, cũng tùy trường hợp, nó tùy thuộc nhiều vào cảm hứng và cảm xúc của tôi hơn là lí trí. Vì muốn viết nhiều nên hẳn bài này tôi sẽ không chỉ nói về 1 quyển sách và 1 bài nhạc.

1. Cuốn "Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới" của ông Cây Mùa Xuân, Nhã Nam, NXB Hội Nhà Văn, 2009.


Bạn nào đọc cuốn này rồi thì sẽ biết bài Danny Boy được nhắc tới ở đoạn cuối, là bài hát mà nhân vật ở Chốn tận cùng thế giới nhớ ra và dùng cây accordion để chơi (nhân vật ở Xứ sở diệu kỳ tàn bạo thì lại ngồi trong xe hơi và nghe nhạc Bob Dylan). Trong truyện, nhân vật nghe bản Danny Boy của Bing Crosby hát. Còn tôi thì lại thích bản của Celtic Woman (đọc là keo-tíc) hát ở lâu đài Slane, Ireland năm 2006.

Sau nhờ wiki tôi mới biết nội dung của bài Danny Boy là lời người cha từ biệt con trai của mình, đó là một bản nhạc buồn của dân Ireland, sắc dân có cái ngôn ngữ kỳ cục sống trên quần đảo Anh và lưu lạc khắp Bắc Mỹ. Người con trai trong bài nhạc hoặc có lẽ lên đường ra trận, hoặc có lẽ lên thuyền dong buồm đi lưu lạc chưa biết ngày về.

Ôi Danny con trai, tiếng kèn túi, tiếng kèn túi đang vẫy gọi
Từ thung lũng qua thung lũng, và tràn xuống sườn đồi
Mùa hè đi qua, hoa cũng đang tàn úa
Chính con phải lên đường, còn cha chỉ biết chờ đợi thôi.

Nhưng hãy về khi mùa hè ngập trên cánh đồng
Hay khi thung lũng lặng im ngập trong tuyết trắng
Cha sẽ đợi ở đây, dưới trời nắng hoặc dưới tán cây
Ôi Danny con trai, Danny con, cha yêu con vô ngần.

Và lỡ khi con về, hoa đã héo úa hết
Và lỡ cha đã nằm xuống, như điều tất yếu xảy ra
Hãy đến và tìm nơi cha yên nghỉ
Và quỳ xuống và nói một tiếng "Ave".

Và cha sẽ nghe, dù tiếng con nói có nhẹ
Và nơi cha nằm sẽ ấm và êm dịu hơn
Và con sẽ quỳ xuống và nói con yêu cha biết mấy
Và cha sẽ yên nghỉ, chờ tới khi chúng ta lại gặp nhau.



Tôi nghe bài này suốt năm 11, năm 12 và cũng thỉnh thoảng nghe lại khi xa nhà. Bài "Danny Boy" và bài "Bring him home" trong nhạc kịch "Những người khốn khổ" của Schönberg và Boublil là 2 bài khiến tôi nhớ bố tôi.

2. "Gối cỏ" hay "Gối đầu lên cỏ" của Soseki, Phương Nam Corp., NXB Hội Nhà Văn,  2012.

Cuốn này tôi vẫn đang đọc. Thực ra có một đoạn ở phần đầu Sōseki viết về tiếng chim chiền chiện trong núi khiến tôi nhớ tới bản "Chiền chiện bay lên" của Vaughan Williams.

Khi nghe từ "chiền chiện", tôi nhớ ngay tới một đoạn văn nhỏ được học hồi tiểu học.

Theo với tiếng chim bay lên, từ không trung vọng xuống một tiếng hót trong sáng diệu kì, giọng ríu ran đổ hồi, âm điệu hài hòa đến tinh tế.Gịng hót vừa đượm vẻ hồn nhiên, vừa thơ thới thanh thản (…) Chim gieo niềm yêu đời vô tư cho những người lam lũ trên mặt đất. Lúc ấy trên cánh đồng,vẫn người nào việc ấy. Người làm cỏ vẫn làm cỏ, người xới xáo vẫn xới xáo, người cày cuốc vẫn cày cuốc (…) Nhưng tiếng chim hồn hậu đang nhập lặng lẽ vào tâm hồn họ. 
(...)
Chiền chiện đã bay lên và cất tiếng hót.
(Ngô Văn Phú)

Vaughan Williams viết bản nhạc trong lúc nhìn đoàn thuyền quân Anh vượt biển Manche (hay English Channel) ra trận trong thế chiến thứ nhất. Đó thực sự là một nhãn ảnh buồn.


Tôi thích bản "Chiền chiện bay lên" của Janine Jansen kéo violin. Thực ra, tôi không biết nhiều bản phối của bài này.

3. Yotsuba&! 4, truyện "Yotsuba & Ve cuối mùa", TVM Comics, NXB Thông tấn, 2008.


Tập này là tập Yotsuba phát hiện ra con Tsukutsuku boshi là con ve chứ không phải nàng tiên mùa hè. Đó là một truyện dễ thương.


Tsukutsuku boshi (ツクツクボーシ ) là tên tiếng Nhật của loại ve kêu vào cuối mùa hè. Tôi nghĩ nó kêu giống như tên của nó, tsư-kư-tsư-kư-bô-shi. Khi nghĩ tới cuối hè, tôi lại nghĩ tới cuối tháng Tám, nhưng hôm nay tôi không nghĩ tới cái đó nữa mà sực nhớ tới bản nhạc của Yann Tiersen trong phim Amélie, bản Comptine d'un autre été: L'après midi (Giai điệu của một mùa hè khác: buổi chiều).




4. Tôi định viết thêm bài nữa, vì có hứng, đó là bài Back in time của Pitbull, nhưng tôi chưa kịp nghĩ cuốn sách nào làm tôi liên tưởng tới bài dubstep rất phong cách này.