Ngày 8: cuốn sách hư cấu có tựa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html) 

Bùn nát của mạng sống vứt bỏ trên mặt đất, chẳng mọc được cây cao, chỉ có cỏ dại,
đó là cái tội của tôi.

Lỗ Tấn - Dã thảo, "Đề từ", Phạm Thị Hảo dịch.

Hai cuốn sách văn chương có tựa đề khiến tôi thích tình cờ lại là hai cuốn sách Trung Quốc, một của Lỗ Tấn, một của Kim Dung. Hình như tôi thích 2 cái tựa là vì những từ Hán Việt in trên bìa sách mang lại cho tôi một cảm giác rất trang trọng.

Tôi nhặt được cuốn Dã thảo trong một cái góc ở nhà sách Fahasa Sài Gòn. Cái bìa không hề đẹp, hình có độ phân giải thấp nên bị nhòe tùm lum. Nhưng đó là một cuốn sách nho nhỏ, in ấn giản dị, văn dịch cũng khá.   Tựa đề lại rất thích. Và tôi biết rằng trên tay tôi đang là một cuốn sách hiếm. Thế nên, tôi mua luôn.

Lửa ngầm dưới đất đang vận hành, đang sôi sục. Một khi chất dung nham kia phun lên, nó sẽ thiêu trụi hết cả cỏ dại, cả cây cao. Thế là chẳng còn gì để thối rữa nữa.

Lỗ Tấn - Dã thảo, "Đề từ", Phạm Thị Hảo dịch.

Tôi cũng thích cuốn của Kim Dung vì cái tựa "Ngựa trắng hí gió tây", ngay cả khi nó không được viết bằng tiếng Hán Việt như thế này. Đó là một cái tựa đầy sức gợi. Đây là một cuốn sách gồm 3 tiểu thuyết ngắn nhất của Kim Dung: "Ngựa trắng hí gió tây", "Uyên ương đao" và "Việt nữ kiếm". Thực ra, tôi cũng không còn nhớ gì nhiều nhặn nội dung của ba truyện này, chỉ mang máng thôi. 

Ngày 7: cuốn sách phi hư cấu/khoa học có bìa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html) 

Tôi tìm thấy cuốn này ở nhà sách Hà Nội (xin chú thích cho các bạn ở vùng khác nếu lỡ google tới đây: nhà sách Hà Nội là 1 nhà sách nổi tiếng của dân đọc sách ở Sài Gòn) một ngày đầu năm 2011. Thấy cái bìa quá ấn tượng, tôi lật ra xem, thấy cái dấu trang cũng quá thanh nhã.

Tôi đọc cuốn sách dang dở tới nửa cuốn thì phải lo thi đại học đại hiếc, rồi từ đó tới giờ, cũng chưa có duyên mở ra đọc tiếp.

Đây là tinh thần trào phúng của bạn ngồi sau lưng tôi, bất chấp việc bị Thần Mỡ đe dọa sẽ về ám lúc nửa đêm. Vâng, bạn đó là bạn HN.

Nguyên cái bìa là một phần bức tranh của một họa sĩ Nhật tên là Toba Mika. Sau một hồi google, cuối cùng tui đã tìm ra tên bức tranh bằng tiếng Anh, đó là Distinguished - Nishinokyo (2010), kích thước 202cm x 500cm.

Nguyên hình bức tranh là thế này. Rất hoành tráng, anh đào nở tứ tung, có cái tháp ở giữa tôi nghĩ là Đông Tháp ở Nara (tôi coi hình trên mạng rồi).

Ngày 6: cuốn sách hư cấu có bìa mà tôi thích

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html) 

Khi đưa ra tiêu chí này tôi không ngờ nó khó tới như vậy. Những bìa sách đẹp, người ta đã lôi ra nói hết, nhất là những cuốn tiểu thuyết ăn khách, nào là con mèo dạy hải âu bay bắt trẻ đồng xanh tốt tô chan ngồi bên cửa sổ tôi nói gì khi nói về chạy bộ em làm ơn im đi được không ai và ki. Tôi có cảm giác tôi nói nữa cũng bằng thừa.

Tôi đành vắt óc nghĩ và cuối cùng cũng nhớ tới bộ Buddha (ブッダ)của ông Tezuka tôi mượn từ thư viện trung tâm Soton về đọc. Thực ra bộ này kiếm down bản tiếng Anh của bác Google không hề khó, nhưng ngay thư viện trung tâm thành phố tôi ở đã có, tội gì không vác về đọc.

Bộ Bụt-đà của Tezuka có 8 cuốn rất bự, mỗi cuốn ngót nghét bốn năm trăm trang, vị chi tám cuốn gần bốn ngàn trang. Bản tiếng Anh của Vertical phát hành, ghép 8 cuốn lại với nhau, ta được một cái gáy sách quá xá đẹp.

Bộ Bụt-đà của Tezuka không phải là một kiểu tiểu sử Đức Phật như bình thường mà là một câu chuyện của riêng Tezuka muốn kể, lấy cuộc đời Đức Phật Shakya Muni làm nền. Nhiều nhân vật hư cấu xuất hiện trong truyện, cùng hành động với những nhân vật tạo hình đúng kiểu Tezuka nhưng mang những cái tên quen thuộc: tôn giả A-nan-đà, tôn giả Mục-kiền-liên (Moggallana), tôn giả Xá-lợi-phất (Sariputa), Đề-bà-đạt-đa (Devadatta)... trong các bối cảnh gần như hư cấu. Các yếu tố bi tráng cần thiết để tạo ra một không khí sử thi (epic) đi liền với nét trào phúng giỡn chơi quen thuộc của Tezuka. Và vì là một câu chuyện hư cấu của riêng Tezuka, ta có thể bắt gặp ở đây một Đức Bụt lịch sử đầy tính người, một bậc giác ngộ toàn trí, một người đầy lòng xót thương với thế giới ta bà nên đã dành suốt cuộc đời mình đi rao giảng cách thức diệt trừ khổ đau, trăn trở khi tội ác, ngu dốt, sân hận, lừa lọc vẫn còn tràn ngập. Có sự hiện diện của một Đấng Brahman nói chuyện, dẫn dắt đức Bụt; chi tiết này có lẽ gây tranh cãi, vì nó ít nhiều khác với giáo lý trong các bộ Kinh tạng.

Tôi không muốn đi sâu vào nội dung tôn giáo hay triết lý triết học nhân sinh quan gì trong tác phẩm của Tezuka. Tôi chưa biết nhiều để phát ngôn cũng như mỗi người sẽ có cách nhìn nhận riêng của mình, có người hẹp hòi, có người rộng lượng, có người không quan tâm... Với tôi, đây là một câu chuyện tuyệt vời, một ẩn dụ sâu sắc đến từ tấm lòng của Tezuka, được ông rút ruột mình ra để kể, với lòng nhiệt thành, lòng yêu thương, trăn trở của một người trí thức, một nghệ sĩ với thời cuộc hỗn loạn.

Bụt không phải thánh thần. Bụt cũng là người như tôi với bạn, và Bụt cũng khổ giống chúng ta.

(thầy Thích Nhất Hạnh - The heart of the buddha teaching (1999), Rider : Chatham.)

Ngày 5: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 bức tranh

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html) 

Bức tranh "Thằng bé trên tảng đá" (Boy on the Rocks) của Henri Rousseau là những gì tôi liên hệ tới khi nhớ về cuốn sách nhỏ của Lữ. 

Văn phong của Lữ viết nhẹ hẫng như những đám mây và hồn nhiên như tranh Rousseau. Tôi thích các tranh của Rousseau tới độ lấy một bức làm nền cho cái blog tiếng Anh của mình. Tranh ông hòa sắc vui mắt, rực rỡ, nhưng không phải theo kiểu Gauguin, mà toát lên vẻ ngây thơ. Tôi thấy tranh Rousseau ngây thơ như một giấc mơ. Giấc mơ biết hết mọi điều bí ẩn của một con người, nhưng nó ngây thơ quá đỗi, nó biến tất cả mớ hình ảnh rắm rối đó thành những thứ ngây thơ vô hại, thậm chí vô nghĩa.

Văn của Lữ ngây thơ như trẻ con, nhưng chất chứa trong cái ngây thơ đó là vẻ tự tại của một thiền sư thõng tay vào chợ. Tôi không có ý bảo Lữ là một thiền sư, tôi chỉ đang dùng biện pháp so sánh thôi.

Ngày 4: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 bản nhạc

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

Nói tới liên tưởng giữa sách và nhạc, đột nhiên tôi bỗng muốn viết rất nhiều. Những liên hệ này thường không thường xuyên lắm, và thật ra, cũng tùy trường hợp, nó tùy thuộc nhiều vào cảm hứng và cảm xúc của tôi hơn là lí trí. Vì muốn viết nhiều nên hẳn bài này tôi sẽ không chỉ nói về 1 quyển sách và 1 bài nhạc.

1. Cuốn "Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới" của ông Cây Mùa Xuân, Nhã Nam, NXB Hội Nhà Văn, 2009.

Bạn nào đọc cuốn này rồi thì sẽ biết bài Danny Boy được nhắc tới ở đoạn cuối, là bài hát mà nhân vật ở Chốn tận cùng thế giới nhớ ra và dùng cây accordion để chơi (nhân vật ở Xứ sở diệu kỳ tàn bạo thì lại ngồi trong xe hơi và nghe nhạc Bob Dylan). Trong truyện, nhân vật nghe bản Danny Boy của Bing Crosby hát. Còn tôi thì lại thích bản của Celtic Woman (đọc là keo-tíc) hát ở lâu đài Slane, Ireland năm 2006.

Sau nhờ wiki tôi mới biết nội dung của bài Danny Boy là lời người cha từ biệt con trai của mình, đó là một bản nhạc buồn của dân Ireland, sắc dân có cái ngôn ngữ kỳ cục sống trên quần đảo Anh và lưu lạc khắp Bắc Mỹ. Người con trai trong bài nhạc hoặc có lẽ lên đường ra trận, hoặc có lẽ lên thuyền dong buồm đi lưu lạc chưa biết ngày về.

Ôi Danny con trai, tiếng kèn túi, tiếng kèn túi đang vẫy gọi
Từ thung lũng qua thung lũng, và tràn xuống sườn đồi
Mùa hè đi qua, hoa cũng đang tàn úa
Chính con phải lên đường, còn cha chỉ biết chờ đợi thôi.

Nhưng hãy về khi mùa hè ngập trên cánh đồng
Hay khi thung lũng lặng im ngập trong tuyết trắng
Cha sẽ đợi ở đây, dưới trời nắng hoặc dưới tán cây
Ôi Danny con trai, Danny con, cha yêu con vô ngần.

Và lỡ khi con về, hoa đã héo úa hết
Và lỡ cha đã nằm xuống, như điều tất yếu xảy ra
Hãy đến và tìm nơi cha yên nghỉ
Và quỳ xuống và nói một tiếng "Ave".

Và cha sẽ nghe, dù tiếng con nói có nhẹ
Và nơi cha nằm sẽ ấm và êm dịu hơn
Và con sẽ quỳ xuống và nói con yêu cha biết mấy
Và cha sẽ yên nghỉ, chờ tới khi chúng ta lại gặp nhau.



Tôi nghe bài này suốt năm 11, năm 12 và cũng thỉnh thoảng nghe lại khi xa nhà. Bài "Danny Boy" và bài "Bring him home" trong nhạc kịch "Những người khốn khổ" của Schönberg và Boublil là 2 bài khiến tôi nhớ bố tôi.

2. "Gối cỏ" hay "Gối đầu lên cỏ" của Soseki, Phương Nam Corp., NXB Hội Nhà Văn,  2012.

Cuốn này tôi vẫn đang đọc. Thực ra có một đoạn ở phần đầu Sōseki viết về tiếng chim chiền chiện trong núi khiến tôi nhớ tới bản "Chiền chiện bay lên" của Vaughan Williams.

Khi nghe từ "chiền chiện", tôi nhớ ngay tới một đoạn văn nhỏ được học hồi tiểu học.

Theo với tiếng chim bay lên, từ không trung vọng xuống một tiếng hót trong sáng diệu kì, giọng ríu ran đổ hồi, âm điệu hài hòa đến tinh tế.Gịng hót vừa đượm vẻ hồn nhiên, vừa thơ thới thanh thản (…) Chim gieo niềm yêu đời vô tư cho những người lam lũ trên mặt đất. Lúc ấy trên cánh đồng,vẫn người nào việc ấy. Người làm cỏ vẫn làm cỏ, người xới xáo vẫn xới xáo, người cày cuốc vẫn cày cuốc (…) Nhưng tiếng chim hồn hậu đang nhập lặng lẽ vào tâm hồn họ. 
(...)
Chiền chiện đã bay lên và cất tiếng hót.
(Ngô Văn Phú)

Vaughan Williams viết bản nhạc trong lúc nhìn đoàn thuyền quân Anh vượt biển Manche (hay English Channel) ra trận trong thế chiến thứ nhất. Đó thực sự là một nhãn ảnh buồn.


Tôi thích bản "Chiền chiện bay lên" của Janine Jansen kéo violin. Thực ra, tôi không biết nhiều bản phối của bài này.

3. Yotsuba&! 4, truyện "Yotsuba & Ve cuối mùa", TVM Comics, NXB Thông tấn, 2008.

Tập này là tập Yotsuba phát hiện ra con Tsukutsuku boshi là con ve chứ không phải nàng tiên mùa hè. Đó là một truyện dễ thương.

Tsukutsuku boshi (ツクツクボーシ ) là tên tiếng Nhật của loại ve kêu vào cuối mùa hè. Tôi nghĩ nó kêu giống như tên của nó, tsư-kư-tsư-kư-bô-shi. Khi nghĩ tới cuối hè, tôi lại nghĩ tới cuối tháng Tám, nhưng hôm nay tôi không nghĩ tới cái đó nữa mà sực nhớ tới bản nhạc của Yann Tiersen trong phim Amélie, bản Comptine d'un autre été: L'après midi (Giai điệu của một mùa hè khác: buổi chiều).




4. Tôi định viết thêm bài nữa, vì có hứng, đó là bài Back in time của Pitbull, nhưng tôi chưa kịp nghĩ cuốn sách nào làm tôi liên tưởng tới bài dubstep rất phong cách này.

Ngày 3: cuốn sách mà khi nhìn nó tôi nghĩ tới 1 cuốn sách khác.

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

Somehow it seemed as though the farm had grown richer without making the animals themselves any richer — except, of course, for the pigs and the dogs.
George Orwell - Animal farm

Ban đầu tôi định nói rằng 2 cuốn "Nguồn gốc: Nỗi hoài niệm về những thuở ban đầu" của ông Trịnh Xuân Thuận và cuốn "Nguồn gốc các loài" của ông Charles Darwin khiến tui liên tưởng lẫn nhau vì lý do 2 cuốn đó cùng bắt đầu bằng chữ "Nguồn gốc". Nghĩ đi nghĩ lại, cái lý do đó đột ngột nghe củ chuối quá, thế là tôi bỏ. Tôi nhìn vào tủ sách và thấy cuốn "Trại súc vật" của ông George Orwell, bất chợt sực nhớ, nhìn lên ngay phía trên, thấy luôn cuốn "Không có gì phải ganh tị" của bà Barbara Demick.

Cả hai cuốn này, thật kỳ lạ, tôi đều mua được ở Sài Gòn năm khoảng giữa năm 2011, lúc tình hình chưa mấy căng thẳng. Giờ thì chắc bói không ra nữa. "Trại súc vật" - Animal farm - là một cuốn truyện quá nổi tiếng của ông Orwell mà các bạn học sinh nhiều nước phương Tây phải học trong chương trình phổ thông, nhưng chắc các bạn học sinh Việt Nam không nhiều bạn biết tới. Văn phong của Orwell trong cuốn này viết rất rõ ràng giản dị, hệt như đương kể chuyện ngụ ngôn. Mời các bạn tò mò tiếp tục qua wikipedia tiếng Việt để đọc. Cuốn của Demick thì tui đã từng dịch một đoạn đăng trên blog này, mời các bạn tò mò click link đọc luôn.

Mối liên hệ giữa hai cuốn này khá chân phương, không có gì phức tạp. Tui nghĩ ai cũng sẽ hiểu. Không hiểu thì google anh Chính Ân.

Ngày 2: cuốn sách tui không thích.

(Dành cho ai chưa biết tôi đang viết về cái gì, đây là trò chơi 30 ngày viết về sách theo các tiêu chí của riêng tôi: http://quihien.blogspot.com/2012/08/30-cuon-sach.html)

Cuốn "Phía nam biên giới, phía tây mặt trời" là cuốn sách duy nhất tôi không thích trong bộ mấy cuốn của ông Thôn Thượng Xuân Thụ. Tôi không ghét câu chuyện, không ghét lối kể chuyện, không ghét cách xây dựng tình huống, tất cả đều là đúng phong cách Haruki cả. Chỉ có điều tôi không thích tính cách của Shimamoto và không thích những lựa chọn của Hajime.

Tôi đọc quyển này cũng đã lâu, trong hai buổi trưa mùa hè năm lớp 10 trong thư viện thành phố. Hay là ở cái tuổi già 15 non 16 còn chập chững đó, tôi chưa thể hiểu được cái cuộc đời này nó chông gai thế nào, cái thứ tình yêu kia mùi vị nó ra sao? Nghĩa là tôi chưa hiểu được ông Cây Mùa Xuân viết gì?

Tôi dự định trong 1 thời gian gần tui sẽ đọc lại cuốn này. Biết đâu tôi đã bao dung hơn mà tìm thấy nhiều điều thích thú trong đó? Có lẽ khi viết những dòng này ra, sự không thích trong tôi đã dần biến mất rồi.