Nỗi bất an là cơn chóng mặt của tự do

(credit: ảnh là ảnh của tay tếu táo nào đã ghép hai bức khác nhau của bác Igor Siwanowicz)

Bác Kier đã nghiền ngẫm và đẻ ra câu ở trên. Đối với bác Kier, cuộc đời là những sự lựa chọn đớn đao, quặn thắt con tim, bởi vì ta có quyền tự do tuyệt đối để lựa chọn. Lựa chọn tôn giáo là một lựa chọn kinh khủng khiếp của cuộc đời, hem chỉ đơn giản là chỉ để vào nhà thờ nghe con nít hát thánh ca, hay vào chùa ngồi coi cá bơi, nghe chuông gió. Lựa chọn giết người như anh Ras của bác Dos là một lựa chọn đầy tính triết học, lấy Napoléon làm khuôn mẫu chứ không phải trẻ trâu ghẹo ghệ nhau xách mã tấu ra chém. Lựa chọn thế này hay thế kia, thế nào thì cũng sẽ tệ, ngươi đều sẽ hối hận. Đó là bác Kier nói. Nhưng vẫn phải lựa chọn.

Và một chỗ khác (sách ẩn dưới lá Hagakure) lại có dạy: Đến ngay cả khi mà ngươi nắm chắc phần bại, thì vẫn hãy tấn công. Trí huệ hay kỹ năng đều không giúp ích được gì nữa. Bậc nam tử không nghĩ đến chiến thắng hay thất bại. Bậc nam tử lao thẳng vào cái chết. Khi đó mới tỉnh được mộng.

Hả???

Tháp chuông nhà thờ lớn Lausanne

Khi mình đứng trên tháp chuông nhà thờ lớn Lausanne, mình đã ngắm nhìn thành phố đồi núi và thung lũng xinh đẹp đó, từ phía Tây với những ống khói công nghiệp, cho tới mạn Nam với bờ hồ Geneva, tự hỏi mình sẽ còn gặp thành phố này một lần nữa hay không.

Lúc đó chuông nhà thờ đổ ngay cạnh bên mình. Đó là lần đầu tiên trong đời mình đứng nghe chuông nhà thờ trên tháp chuông.

Sáng đó mình đi lang thang ở cái thành phố nằm giữa thung lũng, núi đồi và hồ nước. Lausanne cực kì khó xác định phương hướng, dù mình hoàn toàn không phải đứa mù đường. Mình đến nhà thờ chính tòa vào khoảng cuối giờ sáng, một cách bất ngờ vì mình không ngờ được là lối mình đi lại tình cờ dẫn mình đến nhà thờ. Tối hôm trước đó, khi cũng đi lang thang theo hướng ngược lại, mình cũng đã ra tới rìa nhà thờ. Leo lên tháp chuông Lausanne tốn 5 franc thì phải. Trên đỉnh tháp, trời đầu đông và bắt đầu lạnh, nhưng cũng không lạnh lắm. Chuông đổ rất to, suốt gần 10 phút, nhưng vì không phải giờ đặc biệt nên chỉ có chuông chính đổ.

Một thành phố đẹp và lắt léo. Năm năm ở ngoài đảo (và về xứ nóng) khiến mình thấy mọi thứ ở cựu lục địa thật là khác biệt.

Sau đó mình đi xuống theo lối ra chợ. Đường từ nhà thờ xuống chợ đi qua một cái cầu thang như trong ảnh, của bạn nào đó tên Rama chụp, đăng trên wikipedia (source).

Total War: Shogun 2 – Ikko-Ikki

Tình hình là mình bắt đầu loe ngoe mở Total War: Shogun 2 lên chơi tiếp và bắt đầu bàn Ikko-Ikki loại khó. Mình cảm thấy vô cùng thú vị vì bàn Ikko-Ikki là bàn mình chưa bao giờ thắng được, nhờ sự điên loạn của Ikko-Ikki.

Ikko-Ikki (Nhất hướng Nhất quỹ) là một tập hợp nông dân + tăng binh theo Tịnh độ Chân tông quá khích (Ikko), dưới trướng các địa-samurai, chúa đất cỡ nhỏ lập thành một hội tương trợ lẫn nhau (Ikki), về sau phối hợp nổi loạn chiếm được Echizen và Kaga, là hai tỉnh quá xịn ở gần Kyoto.

Chơi Takeda loại khó thật ra lại không quá khó (sau khi mình có gần 400 giờ chơi Shogun ghi trên Steam :P), chỉ cần làm chính trị và ngoại giao thật tốt (secure các loại đồng minh, Hojo với Imagawa), quân sự thì kị binh của Takeda di chuyển siêu nhanh và không sợ ai hết, còn kinh tế thì nhờ có ngựa vùng Kai mà thương mại luôn cao.

Chơi Ikko-Ikki thì gần như bất khả nếu không có kinh nghiệm. Do đặc thù là một phái Phật giáo cuồng tín, trong lịch sử, Ikko-Ikki đã bị các phe khác coi là cái gai cần nhổ. Trong game, bạn bị trừ 20 điểm ngoại giao với tất cả mọi người ngay từ đầu. Liên tục ngay từ đầu đã có các mini realm divide (tức là thiên hạ phân mục), mọi người hùa vào đánh hội đồng bạn (thật, mình đã phải google "Ikko Ikki everyone wars me" mấy lần). Bạn không có metsuke nên không thể lo về kinh tế, và ninja của Hattori sẽ liên tục sang quậy chùa của bạn. Mỗi khi chiếm được tỉnh mới, bạn phải lo xây chùa để tuyên truyền Tịnh độ Chân tông cho dân chúng để giữ yên cho tỉnh. Kinh tế bạn sẽ bết bát, quân sự bạn sẽ phập phù vì bạn không có samurai (chỉ thuê được ronin). Gần như bạn không có đủ tiền để lo thủy quân.

Nếu chưa có kinh nghiệm bạn sẽ không biết và để ý khi dùng sư agent của bạn đi kích động dân chúng ở các tỉnh địch để làm loạn Ikko-Ikki, nếu quân nổi loạn chiếm được tỉnh, mặc nhiên tỉnh sẽ thuộc về bạn (thậm chí bạn không cần tuyên chiến), và bạn cũng sẽ điều khiển được quân nổi loạn luôn. Do đó, nếu được (và kinh tế cho phép), hãy tận dụng sư Ikko để đi phá làng phá xóm lấy đất và quân về cho bạn.

Kinh nghiệm thứ hai mà mình áp dụng là cách chơi đối với Ikko-Ikki. Với các phe mạnh về quân sự, có thể chơi kiểu chớp nhoáng, chiếm nhiều đất trong thời gian ngắn, sau đó đến khi gần realm divide thì ngừng và tập trung kinh tế + cho agent đi gây loạn với các clan mạnh để tạo các vùng đệm là quân nổi dậy cùng với phá hoại kinh tế đối thủ. Với Ikko-Ikki, chơi như vậy là tự sát, vì không chỉ khác biệt tôn giáo (phe Kitô giáo tuy cũng phải xây nhà thờ, nhưng ít nhất có kinh tế khủng để bù qua), bạn còn nghèo, và mọi người cùng nhau ghét bạn. Cách chơi thích hợp nhất là chơi kiểu tấn công, nhưng không đánh nhanh, mà kết hợp với ngoại giao. Sau khi đập xong một hai full stack của đối phương, thì xin kí cho cái hòa ước, rồi tiện thể xin giao thương và kèm chút tiền chiến phí luôn. Càng giảm được số lượng các thằng đập bạn và tăng số thằng bán đồ với bạn thì càng tốt. Dĩ nhiên và sau vài lượt, tên kia sẽ đánh bạn tiếp, và bạn đã có thời gian khôi phục quân đội nên cứ lặp lại quy trình.

Một lưu ý nữa là phải tận dụng cung thủ của Echizen và bonus vũ khí hoặc giáp trụ của Kaga cho lính nông dân cuồng tín của bạn. Xây chùa ở hai chỗ này để lấy cả tăng binh. Nhờ hai tỉnh này mà lính nông dân ashigaru của mình có thể đánh ngang ngửa samurai nhà Date và Tokugawa. Và quan trọng là đánh Hattori (ai cũng ghét Hattori). Khi đánh Iga, chắc chắn Hattori đã cho xây thành lớn (không có đủ gạo nuôi thành) nên mình thường vào thành cướp lấy tiền rồi đập thành luôn, cho quân nổi dậy tự chiếm thành.

Lưu ý tiếp theo là do kinh tế cực kì eo hẹp nên mình còn nghĩ ra trò đi bán quyền cho quân đi qua lãnh địa lấy tiền. Trò này rất thích hợp để bán cho nhà tướng quân Ashikaga vì quân của shogun chỉ ở Kyoto chơi thôi, không đi đâu cả, nhưng sẵn sàng cho mình tiền để mua quyền này. Quyền này mình đã bị Takeda lợi dụng để đem quân qua sát thành rồi tuyên chiến (không hiểu sao không bị đá ra biên giới mà được đánh luôn thành của mình).

Nhìn chung mà nói đây có lẽ là một trong những màn thú vị nhất mình từng chơi (nhưng không nhất thiết và không hẳn là màn vui nhất) vì tình thế thay đổi liên tục. Ngay khi mình tưởng mình đã tiêu thì mình lại xoay sở được làm ngoại giao để tình hình sáng sủa trở lại, rồi lại lặp lại. Có lúc mình bị Uesugi kéo 2 stack qua đánh Kaga, nhưng may là Takeda Shingen nhân cơ hội lụm mất mấy tỉnh của Uesugi thế là mình thoát.

Có lúc Tokugawa kéo 1 stack từ dưới Mino lên đánh mình, 1 stack đi đường biển vòng lên tít phía trên, nhưng không hiểu sao mình cũng đỡ được, rồi chôm lại 2 tỉnh của Tokugawa rồi kí hòa ước. Tokugawa từ đó bị tách làm 3 tỉnh nằm chơ vơ nên không đánh đấm được gì luôn.

Gay cấn nhất là lúc Takeda kéo 2 stack rưỡi qua đánh mình, nhưng không hiểu sao thay vì đánh thẳng vào quân mình 1 stack ở Kaga thì lại quay sang đánh cái thành trống ở Noto nên mình kịp đưa cứu viện lên và với 2 stack nông dân mình đã diệt được luôn Shingen và Nobushige, Đây quả là chiến công hiển hách nhất.

Chuyện dài tập giữa mình và Takeda vẫn còn kéo dài mấy năm (trong game) nữa khi Takeda liên tục bội ước và đánh mình. Nhưng giờ thì mình đã chiếm được Kai, giao Bắc Shinano cho nhà Murakami làm chư hầu, còn Takeda thì đang kéo quân từ Nam Shinano lên đánh Murakami (mình đang phải gánh team). Ở phía trên chuyện còn gay cấn hơn khi Hojo đã kéo 2 stack qua đánh sâu vào tới Kaga :( Chuyện thế nào, hồi sau sẽ rõ. Có lẽ mình sẽ thua thoai.

Au pays où se fait la guerre

Người em yêu giã từ em ra trận
Đến mảnh đất người ta đang đánh nhau
Này tim em đớn đau vô cùng tận
Dường chỉ em xót lại trên tinh cầu
Phút chia ly, anh hôn em từ biệt
Từ nụ hôn, hồn em ứ đầy môi
Mải ngóng tin, mà anh cứ biền biệt
Hoàng hôn kia đã tắt nắng bên trời
Đỉnh tháp cao, đây một mình em đợi
Anh chưa về, lòng cứ mãi chờ thôi.

Đôi chim cu vẫn còn gù trên mái
Tiếng kêu buồn và da diết khôn nguôi
Dưới tơ liễu, nước bên cầu chảy mãi
Chỉ có em ngồi khóc suốt bên trời
Này tim em như bông hoa nở rộ
Sáng óng lên dưới ánh bạc trăng trôi
Này thân em một mình trong tháp cổ
Anh chưa về, lòng cứ mãi chờ thôi.

Có dáng ai đang trèo lên đỉnh dốc
Phải anh không, người em mãi mong chờ
Chẳng phải anh, mà chỉ là tưởng tượng
Này tờ bồi, này ánh đèn lẻ loi
Ơi gió đêm, đến bên anh nói khẽ
Với em đây, anh hóa chiêm bao rồi
Anh là hoan lạc, anh là nhung nhớ
Bình minh kia đang rạng rỡ bên trời
Và em vẫn một mình trong tháp nhỏ
Anh chưa về, lòng cứ mãi chờ thôi.

Tranh 満月の紅葉にみみずく (Chim cú với lá đỏ dưới trăng tròn) của Hiroshige.

Phong vương đắp lũy khóc rân

Mấy ngày trước đọc bài Điệp trận của Nguyễn Trãi:

Làm sứ đi thăm tin tức xuân
Lay thay cánh nhẹ mười phân
Nội hoa táp táp vây đòi hỏi
Doanh liễu khoan khoan kháo lữa lần
Thục đế để thành trêu tức
Phong vương đắp lũy khóc rân
Chúa xuân dìu dặt dư ba tháng
Mắng cầm ve mới đỗ quân 

Bản này của Trần Trọng Dương phiên.

Bài này đúng là khá khó hiểu. Từ tựa đề đến các câu đầu rõ ràng là nói về đàn bướm. Đàn bướm làm sứ mùa xuân, lay thay (aka chớp chớp hoặc lay lay, chỉ bướm đập cánh) đôi cánh nhỏ. Hoa trong nội, liễu trong doanh nghiêng ngả theo đàn bướm.

Xong tới tích Thục đế đưa vào thì hơi siêu thực luôn. Chuyện Thục đế mất nước thì gắn với con đỗ quyên tức là chim quốc (ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên), nhưng không biết dính thế nào với con bướm.

Phong vương có chữ phong bộ trùng 蜂 là con ong. Phong vương là con ong chúa, thấy bướm tới thì cho đắp lũy, và kêu rân rân (cho giống con ong). Không lẽ Thục đế ở trên chỉ để đối với con ong chúa?

Chúa xuân (đi chơi) dìu dặt vài tháng, bỗng mắng cầm ve, nên cho quân đỗ lại. Mắng ở đây tức là âm cổ của văn 聞 là nghe. Từ điển của anh Dương chú và diễn giải rõ biến âm m–v này (tương tự mùi–vị, múa–vũ, mùa–vụ vân vân. CHTV ít đề cập vụ này). Đỗ quân mới đầu đọc loáng thoáng tưởng đỗ quyên vì ở trên có Thục đế, nhưng thật ra không phải, đọc kĩ lại thì nghĩ là "cho dừng quân lại".



______________________________

Dạo này mình vẫn tiếp tục nghe Violin concerto của Tchaikovsky. Trước có lần mình bảo bản của Perlman hay nhất và cho rằng bản của Shouji Sayaka không bằng. Giờ thì rút lại lời nói trước, sau khi nghe thêm mấy chục lần. Mình thấy bản của Shouji Sayaka bây giờ mới là hay nhất :P (dù mình hoàn toàn mù mịt về kỹ thuật).

Và mình vẫn tiếp tục nghe liên tục nhạc game Shogun 2 của Jeff van Dyck. Bài hành khúc Bất động minh vương quả là cực kì tương phản với cái tên.

______________________________

Ảnh trên: Tranh Tennyo (tức là Apsara) của Kiyohara Yukinobu.
Ảnh dưới: Tranh Tsubaki to uguisu (Hoa trà và chim chích) của Hiroshige.

Con hươu xạ chạy giữa đêm đen

"[...]

Trong lúc cúi người gặt những thân ra trĩu vàng bông lúa, đầu tôi chợt chạy những câu thơ của Tagore:

Tôi chạy như con xạ hươu trong bóng tối rừng cây, say vui vì hương thơm ngào ngạt của chính mình. Đêm nay là đêm giữa mùa Xuân; gió này là gió từ phương Nam thổi lại.

Tagore cất lên những lời như kia một trăm năm trước, vào một ngày nắng đẹp, một ngày tối trời hay một ngày im lìm trước cơn bão chuyển?

Tôi cứ thế mà gặt, lưng xoay ngược với hướng cơn bão. Tôi nhớ lần trước, cũng một lần có bão, tôi đi trên con đường vắng, tay cầm một bọc cá. Gió thổi ào ào, gió thốc vào mặt. Tôi nghe tiếng những con cá ư ử hát trong tiếng gió rít. Lũ cá hát những bài hát có giai điệu rất ngân rất vang, nhưng rất nhẹ. Những rung động thanh âm đọng lại vi tế trên vành tai tôi, lùa vào trong trí não. Đó là cơn bão lần trước, cơn bão gắn liền với bài hát của lũ cá.

Còn cơn bão này, nó vẫn đang ở sau lưng. Khi bão tới, tôi sẽ chạy chăng? Chạy như con hươu xạ chăng, chạy vui say trong mùi xạ hương ngút ngàn của mình chăng? Hay tốt hơn tôi nên đứng yên mà hát bài ca của lũ cá? Này thì nước cứ rơi, này thì gió cứ lên, này thì thời gian cứ trôi. 

[...]"


______________________________

Không thể tin được là bài này có từ cách đây 2 năm rưỡi: 
http://quihien.blogspot.co.uk/2014/04/tempest.html

it is utterly pointless