Lặng im thì cũng vừa tàn mùa đông

(trích Beatrice and Virgil - Yann Martel
dịch: QH)

Beatrice: Tớ mệt lắm rồi. Tớ không làm nổi nữa.
Virgil:       Tớ cũng vậy. Sao không thử chỉ lắng nghe thôi.
Beatrice: Lắng nghe gì?

Virgil:       Nghe sự im lặng.

Beatrice: Được thôi.

                 (Im lặng)

Virgil:       Nghe gì không?

Beatrice: Có

Virgil:       Nghe gì?

Beatrice: Im lặng.

Virgil:       Im lặng nói gì?

Beatrice: Không nói gì cả.

Virgil:      Cậu làm khá lắm. Tớ thì cứ nghe tiếng của mình vang lên trong đầu, "Mình đang cố                    lắng nghe im lặng, hy vọng nghe thấy gì đó". Rồi suy nghĩ của tớ cứ tản cả đi.

Beatrice: Ôi, tớ cũng nghe thấy thế. Nói thứ khác, nhưng cũng kiểu vậy.

Virgil:       Phải thử im lặng kiểu khác thôi, gột hết khỏi đầu cái tiếng bên trong đó.

Beatrice: Tớ cũng muốn thử.

Virgil:       Một, hai, ba, nào.

                (Virgil và Beatrice nhìn thẳng phía trước, im lặng cả trong đầu.

                 Một con ong nghệ xuất hiện. Nó bay thẳng một đường trước mặt Virgil và Beatrice. Cả hai đi theo tiếng o o ồn ào đó, hai cái đầu hết ngoảnh sang trái lại sang phải, nhưng chúng không nói gì.

                 Một con chim chíp chíp trên cái cây bên trái. Virgil và Beatrice nhìn sang trái, nhưng không nói gì.

                 Một con chó sủa váng lên phía xa bên phải. Virgil và Beatrice nhìn sang phải, nhưng không nói gì.

                 Một con ếch ồm ộp bên tay trái. Virgil và Beatrice nhìn sang trái, nhưng không nói gì.

                 Hai con sóc lóc chóc trên cái cây bên phải, một con đang chạy đuổi con kia. Virgil và Beatrice nhìn sang phải, nhưng không nói gì.

                 Bên trái bỗng vang lên tiếng chim hót. Chúng nhìn sang trái, nhưng không nói gì.

                 Trên cao bỗng có tiếng rít lên của một con ó. Chúng nhìn lên, nhưng không nói gì.

                 Một chiếc lá rơi. Cả hai nhìn theo vũ điệu thấp dần. Chiếc lá chạm đất.) 

Virgil:      Trời ơi, cái chốn này ồn ào quá.

Beatrice: Rất là gây mất tập trung.

Virgil:       Không thể nghe im lặng được.  

Beatrice: Tớ đồng ý.

                 (Im lặng)

Virgil:       Tớ cá là nếu gây ra thật nhiều tiếng ồn, mình sẽ nghe im lặng rõ hơn.

Beatrice: Cậu nghĩ vậy à?

Virgil:       Sao không thử nào? (Virgil đứng lên. Nó hít vào một hơi dài. Nó nói những điều sau bằng âm lượng lớn nhất có thể.)

                 LÊN TÀU, LÊN TÀU! NHANH, NHANH, NHANH! TU-TU-TU-TU, LỠ TÀU BÂY GIỜ! TU-TU-TU-TU, COI CHỪNG QUÊN ĐỒ ĂN THỨC UỐNG BÀ CON! ĐỪNG ĐỂ BỊ ĐÓI! ĐỂ Ý HÀNH LÝ! TU-TU-TU! ÔNG KIA, ÔNG ĐI ĐÂU VẬY? LÊN TÀU NGAY! LÊN TÀU, LÊN TÀU! TÔI NÓI LẦN CHÓT! TU-TU-TU-TU! TÀU SẮP KHỞI HÀNH! TU-TU-TU-TU! CHUYẾN ĐI ĐÁNG NHỚ ĐẤY! TU-TU-TU-TU! CHUẨN BỊ KHỞI HÀNH. (nói với Beatrice) Rồi, nghe được im lặng chưa?

Beatrice: Rồi.

Virgil:       Thế nào?

Beatrice: Như thể hàng ngàn cái bóng đè lên người mình.

Virgil:       Họ nói cái gì? 

Beatrice: Họ than khóc về những thứ đã trôi qua trong cuộc đời chưa kết thúc của họ.

Virgil:       Họ dùng từ ngữ thế nào?

Beatrice: Tớ không nghe được gì.

Virgil:       Những lời của họ khác với sự im lặng bình thường ở chỗ nào?

Beatrice: Khó nói lắm.

Virgil:      Chúng ta có dẫn lại lời họ được không?

Beatrice: Khó mà diễn đạt thành lời.

Virgil:       Mình có nói được gì về điều họ nói không?

Beatrice: Lưỡi tớ líu lại rồi.

Virgil:       Nếu tớ đọc, tớ sẽ đọc được gì?

Beatrice: Bút tớ khô mực rồi.

Virgil:       Không hiệu quả rồi. Phải tìm cách tiếp cận khác thôi.

                 (Im lặng)

Ghi chép vụn của một ngày

Tôi thấy mình đang làm những chuyện ngu ngốc nhất trên thế giới.

Tôi phải nói như vậy vì Umbreon đã hiểu những gì tôi và Espeon không nói với nhau. Nó đã núp đâu đó khi tôi quăng muối Đồng vào mặt trời của Espeon.

Hoặc là tôi lăn ra ngủ và mơ những giấc mơ dị thường. Hoặc là tôi trằn trọc trong thế giới dị thường.

Hoặc là thế này. Hoặc là thế kia.

Umbreon sắp đến. Đối với nó, mọi chuyện chỉ như một trò chơi. Như một túm lông ném lên cao. Hòa vào gió. Rồi biến mất.

Không ai biết được túm lông biến đi đâu.

Chỉ có tôi ngồi trằn trọc vì những điều ngu ngốc mình đã làm.

Ghi chép vụn của một ngày

"Người nào cầm một con dao và một quả lê sẽ không bao giờ sợ hãi bóng tối."

Yann Martel - Beatrice and Virgil

__________________

Trên không, Cheshire cứ cười hoài. Tôi không chịu được nụ cười nhăn răng của nó. Tôi bảo nó đừng cười nữa, rồi đi thẳng tới chỗ con Sâu Bướm. Nó cứ hút hookah hoài, tôi cũng nhìn phát chán. Thế nên tôi đi ra.

Tôi biết một bí mật. Tôi bảo với Espeon như vậy. Dĩ nhiên cái gì tôi biết thì Espeon cũng biết. Nó lẳng lặng nằm phơi nắng. Tôi kéo rèm trong phòng lên cho ánh sáng vào ngập trong phòng, ngập cả bể cá vàng.

Bí mật này tôi không cần nói cho Espeon. Dĩ nhiên. Tuy thế nó mới là người biết chắc chắn rằng bí mật của tôi có chính xác hay không. Hay chỉ là những suy luận sai bét. Bí mật này tôi để cho tôi.

Tôi bật cho Espeon xem một bộ phim về những chiếc xe đạp. Những chiếc xe đạp chạy dọc thành phố. Qua những kênh đào. Vào những vườn hoa. Đến những miền đồng cỏ. Espeon hờ hững lim dim mắt. Thế nhưng đến khi những chiếc xe đạp chạy lên một chiếc cầu cổ, dài, rộng, ngập tràn ánh nắng trong veo, Espeon mở bừng mắt. 

Trong mắt nó hiện lên những mặt trời. Mười mặt trời như Hậu Nghệ từng bắn rụng.

__________________

Tôi là một linh hồn mới

Bước vào thế giới kỳ lạ này

Hy vọng học được vài điều về cho đi và nhận lại.

Nhưng từ khi đến đây, tôi hiểu được tất cả niềm vui và nỗi sợ,

Thấy rằng mình đã làm nên đủ các loại sai lầm.

(Yael Naim - New Soul) 

Forget me

Forget me
Forget me
Oh, forget me.

For I have slept on those flowers
growing on trees.
For I have counted the sheep
Running in meadow.
For I have caught the birds
Singing by the window.

Forget me
Forget me,
Oh forget me.

Since you may never forgive me.

So leave me
So leave me
Leave me now as I am flying on the sky,
Leave me now as I still have not known.
I am elegant, beautiful and yet vulnerable.
So just leave me
When I have not come.

When I have not come
Tell my friends I will just pass by
Tell my cat I will feed him later
Tell my Espeon he did not know anything
Tell my Umbreon he had better cry.
And tell yourselves to leave me now.

Since you may never forgive me, again.

Forget me
Forget me
Oh, my friends, forget me

As I will forget you all.

_________________________

Mê tấm ảnh này của chị Bò.

Umbreon

Khi trời tối, tới lượt Umbreon bước xuống từ tán cây. Nó hỏi tôi ngay lập tức. "Espeon đã nói những gì dưới ánh mặt trời?".

Tôi lắc đầu. Chẳng nói gì. Có lẽ Umbreon cũng biết thế đã là đủ.

Umbreon bước đi dưới trăng. Nó hấp thụ ánh trăng như thể đó là nguồn năng lượng, như thể Espeon hấp thụ ánh sáng mặt trời. Những vòng tròn màu vàng trên người nó sáng rực rỡ. Đôi mắt nó mở to và đỏ rực. Toàn bộ cơ thể Umbreon như phát ra một linh khí thần thánh.

Tôi thấy Umbreon như một vị thần. Nó như Anubis vừa bước ra từ màn đêm, từ những bức tranh tường cổ vẽ trên Kim tự tháp.

Umbreon đã biến mất. Nó thoắt ẩn thoắt hiện. Nó không biết những gì Espeon biết. Nó ngự trị trong bóng đêm. Espeon biết cả sáng lẫn tối. Espeon biết mọi thứ. Umbreon chỉ đơn giản là không biết. Nó nhìn qua màn đêm.

"Ta sẽ nói những gì trong màn đêm mông lung?"

_________________

Trong màn đêm, mọi thứ đều êm đềm và tĩnh lặng.
Màn đêm cất giấu trong những ngõ ngách của nó nhiều thứ, nhiều thứ quý báu, nhiều điều bí mật.
Nhưng nó không nói ra.

Vì thế, Umbreon không biết gì cả, nhưng nó biết trong màn đêm có gì. Đó chính là điều Espeon không biết. Gió cũng không biết, chim cũng không biết, cá cũng không biết, Vaporeon không biết, Flareon không biết, Jolteon không biết, Leafeon và Glaceon cũng không biết. Cheshire không biết.

Hình như tôi biết.
_________________

Umbreon cuối cùng cũng không nói. Nó biết trong bóng đêm, im lặng là điều tuyệt vời và đẹp đẽ nhất.

Espeon

Rồi cũng một ngày, Espeon bước xuống khỏi tán cây. Nó đi lòng vòng quanh khu đất trống. Gió mơn man nhè nhẹ những sợi lông màu hoa cà.

Tôi sẽ nhìn thấy Espeon đi giữa những khóm tử đinh hương tím rực. Espeon biết tôi đang nhìn, nó còn biết tôi sẽ nhìn. Nó biết cả khi nào tôi sẽ thôi không nhìn nó. Nó biết hết.

Cái đuôi chạc cây của nó biết hết.

Espeon không nói gì. Nó chỉ nhìn về phía mặt trời. Mặt trời cho nó nguồn năng lượng. Hệt như mặt trời từng cho tôi nguồn năng lượng.

Tôi lẩm nhẩm hát những chữ trong vô thức: "Nekomata, Nekomata..."

Tôi thấy tôi như nằm im giữa quả đồi. Espeon ngồi cạnh bên. Nó đang liếm bộ lông chứa đầy năng lượng. Nó đang liếm linh hồn của nó. Tôi đang nằm im, linh hồn của tôi không động cựa.

"Con gái tôi đương thì

lang thang làm vu nữ(1) 

trên bờ biển Tago

nàng đọc kinh trên cát..." 

(trong Ryojin Hisho(2))

Giá cứ nằm ngửa

Để thấy ánh dương

Mộng trường mộng trường

Xuân đông thu hạ.

Một hôm, Espeon đã nói: "Thế đã đủ chưa?". Nó nói với cành cây, với ngọn cỏ, với cơn gió, với Umbreon đang phiêu diêu nơi nào đó, với con mèo Cheshire có nụ cười nhe răng vẫn còn hiện hữu sau khi cơ thể nó biến mất, hay là Espeon đang nói với tôi? Tôi chỉ im lặng. 

Tôi không biết. Umbreon không biết. Cheshire không biết. Cá không biết. Chim không biết. Espeon là người hỏi, lại càng không biết.

"Tôi đi đây

Nhưng nếu em đợi

Như cây thông gầy

Đứng trên đỉnh núi

Tôi lại về ngay."

(Yukihira - Hyakunin Isshu)

Tôi chỉ tiếp tục lẩm nhẩm

-Nekomata. Nekomata.

_________________

Chú thích:

(1) Vu nữ: Miko

(2) Ryojin Hisho: "Thầm nhặt bụi trần" -  Tuyển tập thơ thời kỳ Heian, do Thiên hoàng Go-Shirakawa biên soạn. 

Thơ dùng bản dịch của Nhật Chiêu.

Nguồn ảnh: http://www.flickr.com/photos/lilly_photos/5231505806/sizes/l/

Dưới tán cây nguyệt quế

Lẽ nào em chẳng từng là cỏ hoa ngoài đồng

(Pyotr Ilyich Tchaikovsky - Я ЛИ В ПОЛЕ ДА НЕ ТРАВУШКА БЫЛА…  chùm 7 bài hát năm 1880, Op.47) 

Dưới tán cây nguyệt quế
Tôi ngồi và đợi.

Những dòng sông trôi qua
Những nỗi buồn mênh mông bát ngát.
Những hoàng hôn rực tà
Những bình minh bàng bạc.

Những đụn cát
Gió thổi bay tứ tung.

Cây nguyệt quế mọc trên mặt trăng
Tôi ngồi dưới đất bằng
Chờ đợi
Chờ đợi
Chờ đợi.

Những tháng ngày chưa tới
Những vũ điệu chưa qua
Những bài ca chưa hát
Những ai oán chưa tan
Những thời gian chưa chết.

Đàn bò đi qua và chúng bảo
Hãy đi theo chúng tôi
Chúng tôi sẽ đưa anh lên đỉnh đồi
Chạm tay vào những mơ ước
Sẽ công kênh anh trên lưng
Như những người vĩ đại.

Đàn chim bay qua và chúng bảo
Hãy buộc dây vào chân chúng tôi
Chúng tôi sẽ cho anh nương nhờ đôi cánh
Mà bay lên tận mặt trăng
Như Hoàng tử bé.

Tôi trả lời đàn bò:
Không
"Ta chẳng muốn làm một mặt trời đỏ
Ôm hết mộng ngày
Ta chẳng muốn làm một ánh trăng bạc
Thâu hết đêm say"
Để tôi ngồi yên đêm nay
Khi muôn vàn tinh tú chiếu rọi
Để tôi bình yên đêm nay
Khi nỗi buồn đang dâng tràn tới.

Tôi trả lời đàn chim:
Không
Tôi sẽ không đến những nơi kỳ lạ
Mà bỏ quên đóa hoa của mình
Ở đây người ta đang giết chóc
Triều Tiên vừa nã pháo Hàn Quốc
Khí nhà kính còn tràn ngập bầu trời
Bay với các người
Đóa hoa của tôi sẽ héo úa
Đóa hoa của tôi sẽ tàn lụi trong đau buồn
Và hỡi đàn chim thiên di
Với thân xác nặng nề, tôi chẳng thể trở về
Để một lần nhìn lại đóa hoa của mình.

 Lẽ nào em chẳng từng là nhánh lúa mạch giữa đồng

(Tchaikovsky)

Dưới tán cây nguyệt quế

Tôi sẽ ngủ

Và ánh trăng chiếu rọi cho đến cội rễ

Người Trung Quốc không phải ngẫu nhiên đã đặt cho loài cây này cái tên như vậy.


Những người yêu nhau đến với nhau trên từng làn gió
Những bông hoa thì cứ hát
Còn tôi thì cứ đợi.

Trăng thì cứ lên.

________________

-Anh ơi anh ơi anh ơi.
-Anh đây anh đây anh đây.
-Đi đâu đi đâu đi đâu?
-Về nhà về nhà về nhà.
-Làm gì làm gì làm gì?
-Ngồi chờ ngồi chờ ngồi chờ?

-Em ơi em ơi em ơi.
-Em đây em đây em đây.
-Đi đâu đi đâu đi đâu?
-Lên trên lên trên lên trên.
_______________

"Hôm nay vẫn chưa phải là hôm qua hả ba?"

(Yotsuba)



(Tranh của Klimt, phải chăng là Apollo đang hôn Daphne và cô đang hóa thành cây nguyệt quế?)