Vox Angeli là một nhóm gồm mấy nhóc bên Pháp, do Simon Cowell thành lập năm ngoái. Mình rất may được Cao Huân chỉ cho, cảm ơn nó. Nhóm này có nhiều bài cover lại nhưng rất hay.
Tôi hôm đầu tiên ngồi nghe Vox Angeli, tiếng hát vang lên như những thiên thần, mình nghe đi nghe lại mỗi một bài L'oiseau cả buổi tối. Thực trong tâm chỉ muốn khóc nhưng ngoài mặt chả chảy một giọt nước mắt nào, chỉ có thể lên Yahoo! hét toáng lên với mọi người để chia sẻ. Chất giọng cao khiết của những thiên thần ấy khiến mình cảm giác như lạc vào một chốn khác, nó lơ lửng, lung linh và tràn đầy một niềm khoái cảm lâng lâng. Mình cảm thấy ngất ngây vì hạnh phúc.
Thứ ngôn từ đẹp đẽ của L'oiseau kết hợp với âm vị Latin của một thứ tiếng đẹp nhất hành tinh: tiếng Pháp, được ngân lên bởi chất giọng từ thiên đàng, dường như tất cả khiến cho L'oiseau thành một kiệt tác. Có lẽ phân loại theo nội dung, L'oiseau nên được nghe khi vừa chia tay một người bạn, hoặc người yêu, hoặc bất cứ khi nào nỗi hợp tan trong cuộc sống làm bạn phiền lòng.
Bên dưới là parole và bản dịch tiếng Anh của tớ.
L'oiseau
Je connais les brumes claires la neige rose des matins d'hivers je pourrais te retrouver le lièvre blanc qu'on ne voit jamais mais l'oiseau l'oiseau s'est envolé et moi jamais je ne le retrouverai car j'ai vu, j'ai vu l'oiseau j'ai vu l'oiseau je sais qu'il partait je l'ai entendu pleurer le bel oiseau que le vent chassait
je voudrais tout te donner mais toi pourquoi ne me dis tu rien quel est il ton grand secret un secret d'homme je le comprend bien mais tu sais je peux te raconter combien l'oiseau est parti à regret si un jour tu m'écoutais tu apprendrais tout ce que je sais l'oiseau part et puis revient tu le verras peut etre demain
c'est l'oiseau que tu aimais l'oiseau jaloux je l'ai deviné si jamais il revenait je lui dirais que tu l'attendais
The bird
I know when the mists were clear The snow of winter mornings became red I would find you. The white rabbit would never see But the bird, the bird flew up and up And me, I will never find you. Because I have seen, I have seen the bird I have seen the bird and I knew that he was leaving I knew that he was crying. The beautiful bird that hunts the wind.
I want to give you everything But you somehow don't say to me anything. So what is your big secret The secret man? I understand you so well But you know that I can tell you About how many birds have left and regreted... If one day, you listen to me You will learn that how much I knew. The bird left and then return Maybe I can see you tomorrow...
This is the bird that you loved. It jealouses, I guess. If it never returned I would say that I would wait for it.
Chủ Nhật, 2 tháng 8, 2009
1. Ngày mai, một ngày mai nào đó Con đường này Tôi sẽ thiếu vắng một người Chỉ còn tôi một mình lặng bước giữa phố đông Ngắm chiếc lá vàng rơi trong gió
Tôi sẽ nghĩ nhiều về những điều chưa bao giờ nói Về những con đường mới mà người sẽ đi Chẳng hề vướng bận Chẳng hề chùn chân Chẳng hề có một kí ức nặng nề phía sau đeo đuổi
Tôi sẽ vui vì điều ấy.
2. Ngày mai, một ngày mai nào đó Thành phố này Tôi sẽ thiếu vắng một người Chỉ còn tôi một mình ngồi im trên nóc nhà Lắng nghe tiếng chuông hát lên từ nhà thờ xa
Tôi sẽ nghĩ người ở một nơi nào đấy Thật nhiều hoa nở Thật nhiều chim bay Người sẽ hát Trong một bình minh nắng lên thật đầy Với bữa sáng ngào ngạt Với quyển sách lật dở Với một niềm vui như chưa từng được vui Mà chẳng cần tôi ở bên
Tôi sẽ vui vì điều ấy.
3. Ngày mai, một ngày mai nào đó Cuộc đời này Tôi sẽ mất đi một người Chỉ còn tôi khẽ ngắm nhìn đóa hoa Chờ tới ngày nó rụng
Tôi sẽ nghĩ về cuộc đời mình Những gì đã được Những gì đã mất Tôi sẽ nghĩ về cuộc đời người Những gì còn lại Những gì quá vãng
Tôi sẽ vui vì điều ấy.
4. Ngày mai, một ngày mai nào đó Tôi rời bỏ cuộc đời này Rũ bỏ hoàn toàn Chẳng có gì để lại Kể cả một mẫu DNA
Một hôm, tôi ra khỏi nhà và hét lớn: Với những cây bút này, tôi có thể vẽ cả thế giới.
Trên bàn tay tôi là những mầm mống đầu tiên của sáng tạo. Trước mặt tôi là những nguồn cảm hứng bất diệt. Vạn vật đâu vào đấy trong một trật tự trác tuyệt đến không tưởng. Tôi ngất ngây vì vui sướng, vì thán phục và vì tự hào. Người đã sáng tạo ra tất cả những thứ này cho tôi vẽ.
Thiên Chúa phán: "Phải có ánh sáng." Liền có ánh sáng. (Sáng thế ký 1:3)
Này đây tôi dâng lên Người những nét vẽ này. Này đây tôi dâng lên Người bàn tay tôi này. Này đây tôi dâng lên Người trí thông minh này. Này đây tôi dâng lên Người linh hồn tôi này.
Tôi say sưa ngắm đất đai này. Tôi say sưa ngắm trời mây này. Tôi say sưa ngắm tôi này. Tôi say sưa ngắm Người này.
Có những cây bút này trong tay, tôi sẽ Sáng tạo.
Thiên Chúa thấy thế là tốt đẹp. (Sáng thế ký 1:10)
_____________________________
Có những cây bút này trong tay, em có thể bày tỏ tâm hồn mình ra trang giấy nhỏ.
Em muốn vẽ nên tình yêu của chúng ta. Nó mơ hồ nhưng đầy kiêu hãnh. Em muốn thấy những linh hồn cọ quậy trong từng nét vẽ của em.
Em muốn hòa vào tình yêu mênh mông và cao cả vô bờ ấy. Em muốn đến được tận nguồn để uống thứ nước thanh khiết nhất. Em muốn ra tận chân trời để cuốn vào hư không.
Em vẽ về vị lai, về những điều chưa tới. Em vẽ về những giấc mơ, về những gì không thực. Nhưng trước hết em phải vẽ về cuộc sống của chính em. Em phải vẽ về ngôi nhà của em trước khi vẽ đến những vì sao xa xăm.
Ôi nguồn sống, ôi tình yêu, ôi cái đẹp tươi trẻ tràn trề ngàn năm vĩnh cữu. Em muốn thâu tóm vô lượng vào lòng bàn tay trần này.
Em phải tìm về nơi có ánh sáng.
"Phải có ánh sáng"
Sau 1 tuần tập tọe tập vẽ. Vẽ thì chả đẹp mấy nhưng thơ thì rất phét.
Tâm trí con người bị chi phối bởi những mối liên hệ xúc cảm. Mỗi lần xem WALL-E tôi lại tràn đầy một niềm bi cảm mãnh liệt và kèm theo đó là những liên tưởng về vài nghệ phẩm khác theo cùng một chủ đề nostalgia, tạm dịch là nỗi hoài niệm quê hương. Nostalgia là một dạng u sầu (melancholy), hiểu theo một nghĩa thoáng hơn là tình trạng hoài tưởng và lý tưởng hóa (tóm lại gọi là nhớ) quê hương, những kỷ niệm xưa cũ, về những cái "auld lang syne" theo như thơ của Robert Burns.
Xem WALL-E, tôi thường nghĩ đến Hoàng tử bé của Exupéry trước tiên, sau đó nhớ tới cuốn Nostalgia trong bộ Hi no tori của Tezuka Osamu, rồi nhớ tới bài Nostalgia của Yanni. Thực ra bốn tác phẩm này tạo thành một vòng tròn khép kín liên hệ với nhau trong tâm thức tôi, thưởng thức một cái, lần lượt ba cái còn lại chen vào cảm xúc.
1. Hoàng tử bé - Antoine de Saint-Exupéry
Người ta bảo Hoàng tử bé là truyện cho thiếu nhi. Tôi không hiểu thiếu nhi đọc truyện này khoái ở chỗ nào, vì nó buồn quá, triết lý quá, lại chả có gì vui vẻ, gay cấn, giật gân, blah blah blah. Vả lại, cái buồn của nó, có lẽ thiếu nhi cũng chả nhận ra. Hồi nhỏ xíu, có lần tôi vớ cuốn này, nhưng lật vài trang rồi không đọc. Đến năm lớp 8, tôi định đọc thử lúc nhặt được ở thư viện trường, bản dịch của Bùi Giáng, nhưng đọc được đến chỗ anh phi công gặp chú hoàng tử (khoảng được 6, 7 trang gì đó) là bỏ dở, vì nó nhảm quá.
Tới năm lớp 10, tôi mới đủ thấy được và thấm thía cái u sầu bất tuyệt trong "tác phẩm thơ mộng nhất và u uần nhất trong những tác phẩm của Saint-Exupéry" (lời cụ Bùi) qua bản dịch của cụ Bùi Giáng. Sau đó tôi mua bản dịch của Vĩnh Lạc. Quả thật, tôi thích bản này hơn của cụ Bùi (cụ chế nhiều quá). Còn bản "Chú bé Hoàng tử" của nhà xuất bản Kim Đồng tôi chưa đọc.
Đọc từ đầu tới cuối quyển sách vài lần, tôi thấy từng câu từng chữ chú hoàng tử nói ra đều ướp đẫm thứ u hương thoang thoảng. Chú u sầu quá, chú đa cảm quá. Chú buồn cả khi bên cây hoa của chú, cây hoa mà chú yêu thương. Chú buồn cả khi rời xa tinh cầu B-612 của mình. Chú buồn cả khi chu du qua các tinh cầu. Chú buồn cả khi ở trên Trái Đất, nhớ về ngôi nhà của mình, nhớ về cây hoa, nhớ về những ngọn núi lửa. Đó là tâm điểm của nỗi nostalgia.
2. Nostalgia - Hi no tori - Tezuka Osamu
Bộ manga này có lẽ cũng không dành cho con nít, mặc dù nó được xếp vào loại Shōnen (nam thiếu niên). Hi no tori là bộ manga tâm huyết nhất của ông Tezuka - mangaka thuộc loại thượng thừa, cha đẻ của nền manga hiện đại Nhật. Hi no tori dịch là "chim lửa", bản tiếng Anh dịch là "Phoenix" (phượng hoàng lửa), một con chim thần thoại, đóng vai trò là nối kết xuyên thời đại từ quá khứ tới tương lai, đó là khoảng thời gian mà bộ truyện trải dài. Hi no tori có giá trị như một bộ manga đầy triết lý nhân sinh: luân hồi, lòng tham, tội ác, nỗi bất an, khát vọng, sự sống, tình yêu, trí tuệ nhân tạo (có tình yêu giữa người và robot),... và có cả nostalgia.
Tập Nostalgia đặt trong bối cảnh tương lai, kể về những con người rời bỏ Trái Đất tìm đường lên vũ trụ. Câu chuyện là một thiên anh hùng ca về sự trỗi dậy và sụp đổ của một nền văn minh trên tinh cầu Eden; về chuyến kiếm tìm xuyên vũ trụ của những con người ấy về hành tinh quê hương. Đó là một câu chuyện bi tráng về Con Người vĩ đại nhưng không thoát khỏi tình cảm nostalgia của mình.
Hoàng tử bé xuất hiện trong tác phẩm này với vai trò là quyển sách người phi công vũ trụ đọc lúc nhỏ. Khi nhân vật nữ chính về đến quê hương, chỉ để sống 1 ngày, rồi chết, anh phi công vũ trụ đã vừa đẩy quan tài của cô, vừa kể lại những dòng cuối của Hoàng tử bé, khi mà chú hoàng tử từ biệt anh phi công Saint-Exupéry để "trở về" quê hương của mình, nơi mà chú bảo: "Đường xa lắm! Tôi không mang nổi thân xác này, nặng lắm!". Tezuka đã lồng ghép Saint-Exupéry một cách vô cùng tài tình, đem tới một xúc cảm mãnh liệt.
Tôi đọc Nostalgia trước khi đọc chính thức Hoàng tử bé qua bản dịch của Bùi Giáng. Thú thực mà nói, chính Tezuka là người truyền tải cho tôi nỗi buồn mang tính nostalgia vĩ đại xuyên vũ trụ của Exupéry.
3. Nostalgia - Yanni
Bản nhạc Nostalgia của Yanni là một bản nhạc buồn nhưng chơi ở nhịp rất nhanh. Mỗi lần nghe, tôi đều nhắm mắt lại và bắt đầu tưởng tượng đến Hoàng tử bé. Như chính Yanni đã nói trong concert Yanni Live at the Acropolis: bản nhạc này thể hiện một cảm xúc mà tôi thường rất hay trải qua vì tôi đã xa quê hương tôi khá lâu rồi, Kalamata, Hy Lạp.
Những tiết tấu chậm ban đầu, tôi tưởng tượng đến những bước chân nhẹ nhàng, bước đi trên con đường quê hương xưa cũ, vừa đi vừa nhìn ngắm xung quanh, này là bờ sông, kia là bãi cát, đó là cái cây to ngày nhỏ vẫn thường chơi đùa, còn nọ là bãi cỏ rộng ngày xưa vẫn thường nằm dài hít thở hương hoa hương cỏ. Rồi "nhân vật" trong tưởng tượng của tôi bước tới một mỏm núi, nhạc đổi, mặt trời hiện lên, anh nhìn thấy một ánh sáng chói lòa, rồi bóng tối tràn đến. Trước mắt anh không còn hình ảnh nữa, tất cả chỉ còn là những bóng hình trừu tượng của nỗi nhớ, của xúc cảm. Tiếng French horn nền phía dưới, như những kí ức, là gốc rễ của niềm nostalgia. Chơi cao phía trên là tiếng piano của Yanni và dàn violin, đó là những xúc cảm chờn vờn, những niềm u uất lảng vảng nơi trái tim.
4. WALL-E
Chi tiết làm tôi xúc động nhất trong phim không phải là tình yêu ngộ nghĩnh giữa WALL-E và EVE mà chính là những rung động trong cảm xúc của những sinh vật có lý trí - con người. Con người trên Axiom mặc dù phát triển tột bậc về kỹ thuật, nhưng lại gần như đánh mất cuộc sống của chính mình, đánh mất tâm hồn mình. Phải đến khi nỗi nostalgia đến với ngài captain của Axiom, ông mới gần như lấy lại những gì đã đánh mất. Công việc nhàm chán, tiện nghi đầy đủ, chỉ có ăn và ngủ đã làm thui chột cả một giống nòi, thui chột cả người lãnh đạo. Chính nostalgia đã khiến ngài Captain thốt lên:
- Tôi muốn sống chứ không muốn tồn tại.
Trái Đất trong phim được gọi là "home" - là nhà. Trái đất là nhà của chúng ta, của loài người. Rất nhiều tác phẩm sci-fi trong đó con người phiêu lưu khắp cùng trời cuối đất, khi nói đến Trái đất, môi họ luôn bật lên một chữ "nhà" đầy nuối tiếc. Bạn cứ thử bay ra khỏi tầng khí quyển của chúng ta mà xem, ở đấy, cái nơi mà khả năng trở về của bạn là 50-50, chính là nơi nỗi niềm nostalgia của bạn đột ngột bùng phát, chỉ cần ai nhắc đến chữ "nhà", tôi chắc hẳn nước mắt bạn sẽ chảy ra, cùng lắm, ruột gan, cổ họng bạn cũng quặn thắt lại.
"Nhà" của chúng ta đâu phân biệt chỗ này chỗ nọ, đâu cũng là nhà thôi. Khi con người lên tới vũ trụ, chúng ta như sống trong một thực tại cao cả hơn, lớn lao hơn, ở đó không có chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi nữa, ở đó một nắm đất sa mạc Kalahari cũng là đất nhà tôi, một vốc nước Bắc Băng Dương cũng là nước nhà tôi, một ngọn cỏ ở thảo nguyên Bắc Á cũng là cây cối nhà tôi, một người Burkina Faso ở tận châu Phi cũng là đồng loại của tôi.
Tôi không chắc những người từ Axiom bước xuống Trái Đất đã tan nát trong WALL-E có thể tiếp tục tồn tại hay không. Nhưng ít nhất họ cũng thỏa mãn được cái nostalgia của mình. Ít nhất họ cũng đã sống.
Dù gì thì cũng nên xuống lại mặt đất, vì chẳng còn chỗ nào tốt hơn.We’re coming down to the ground There’s no better place to go
Cầm cuốn "Hội hoạ Trung Hoa qua lời các vĩ nhân và danh hoạ" của Lâm Ngữ Đường soạn và dịch sang tiếng Anh, Trịnh Lữ dịch lại ra tiếng Việt, Nhã Nam làm, mua ở Hội sách giảm giá, bìa đẹp, giấy tốt, nội dung độ mà thấy lòng nức nở, muốn la to, muốn khóc bù lu bù loa.
